Sanal para ve finans piyasaları: Türkiye üzerine bir uygulama

Para, günümüze kadar ki yolculuğunda farklı şekillerde varlığını devam ettirmiş ve bir takım değişikliklere uğramıştır. Her bir değişiklik ticari, sosyal ve teknolojik gelişmelerden etkilenmiştir. Sanal para birimleri de bu değişimin son temsilcisi olma özelliğini taşımaktadır. Sanal paralar, kriptolojik işlemlerle oluşturulan, eşler arasında (Peer to Peer) çevrimiçi ödeme gönderilmesini mümkün kılan ve merkezi herhangi bir finansal kurumun kontrolünde olmayan dijital para birimi olarak tanımlanmaktadır. Çalışmada Türkiye'deki seçili bir takım finansal değişkenlerle (USD, EURO, POUND, SDR, BİST 100, Cumhuriyet Altını, M1 ve M2 para arzları) sanal para birimi Bitcoin (BTC) arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu kapsamda 2013-2019 dönemine ait aylık veriler kullanılmıştır. Analizler sonucunda değişkenlerin birinci farklarının durağan olduğu tespit edilmiş, diğer taraftan Bitcoin ile diğer finansal değişkenler arasında uzun dönemli bir eşbütünleşmenin varlığı belirlenmiştir. Değişkenler arasında nedenselliğin araştırıldığı Granger Nedensellik testi ile de Bitcoin'in bağımlı değişken olduğu denklemde SDR ve USD 'den BTC'ye doğru %5 anlamlılık düzeyinde, Euro ve BIST 100 değişkeninden BTC'ye doğru ise %10 anlamlılık seviyesinde bir nedenselliğin olduğu görülmüştür.