Şânî Dîvânı'nın bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü

Edebî metinlerde kelimelerin kullanıldıkları bağlam içinde kazandıkları anlamları vasıtasıyla şair ve/veya yazarların duygu dünyaları hakkında fikir edinebilmek mümkündür. Farklı yüzyıllarda yazılmış olan divanların söz varlığının bağlam içinde değerlendirilmesi, zaman alıcı ve detaylı bir süreç gerektirmektedir. Bu karmaşıklığı aşmak ve bu tür yoğun çalışmaları etkin bir şekilde yönetmek amacıyla TEBDİZ (Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizini ve İşlevsel Sözlüğü) sistemi geliştirilmiştir. TEBDİZ, edebî metinlerin bağlamsal analizini yapabilme ve bu analizleri bir araya getirerek tek bir platformda sunma imkanına sahip bir araştırma altyapısıdır. TEBDİZ sistemini kullanarak oluşturduğumuz çalışmada Şânî mahlaslı bir şair tarafından yazılmış Dîvân'ın tüm söz varlığı kullanıldıkları bağlam çerçevesinde yorumlanmış, ortaya çıkan verilere dayanılarak şairin hayal dünyası anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu sayede şairin sanat anlayışı, dil ve üslup özellikleri gibi pek çok unsur hakkında bilgi sahibi olunmuştur. Değerlendirmelerimizin sonunda, uzun bir çalışmanın ürünü olarak ekte sunduğumuz sözlük kısmı sistemde yerini almıştır. Böylelikle Şânî Dîvânı'nın söz varlığı kolaylıkla ulaşılabilir bir hale getirilmiştir. Bu özellikleriyle çalışmamız daha önce yapılmış bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük çalışmaları gibi daha sonra yapılacak olan karşılaştırmalı çalışmalara ve diğer araştırmalara veri sağlaması bakımından önemli katkılar sunacaktır.