Sason (Batman) yöresinde ceviz (Juglans regia L.) seleksiyonu

Bu araştırma, 2018 ve 2019 yıllarında Batman İli Sason İlçesi'nde tohumdan yetişmiş ceviz genotipleri arasında verim ve kalite bakımından üstün özelliklere sahip ceviz genotiplerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmada verim ve meyve özellikleri dikkate alınarak örnek alınan 92 adet ceviz tipinden 44'ü değerlendirmeye alınmıştır. Değerlendirmeye alınan ceviz genotiplerinde erkek ve dişi çiçeklenmeler nisan ayında meydana gelmiştir. Ceviz genotiplerinde çiçeklenme süreleri yakın olmasına rağmen erkek çiçekler dişi çiçeklerden daha erken açmıştır. Seçilen ceviz genotitiplerinde denemenin 2 yılında da en yüksek kabuklu ceviz ağırlığı S67 (16.07 ve 15.29 g) genotipinden elde edilirken, en yüksek iç ceviz ağırlığı 2018 yılında S67 (6.41 g) genotipinden, 2019 yılında ise S89 (6.79 g) genotipinden elde edilmiştir. Randıman 2018 yılında %33 (S59) ile %52.15 (S3) ve 2019 yılında%34.64 (S30) ile %59.38 (S92) arasında değişmiştir. Kabuk kalınlıkları 2018 yılında 1.27 mm (S43) ile 2.22 mm (S79), 2019 yılında ise 1.21 mm (S88) ile 2.72 mm (S82) arasında dağılım göstermiştir. Seçilen genotiplerin meyvelerinde yapılan kimyasal analizler sonucunda yağ oranları% 38.44 ile %72.98, protein oranlarının ise % 11.60 ile %21.27 arasında dağılım göstermiştir. Meyve örneği alınan ceviz genotipleri kabuklu ve iç ceviz bakımından ayrı olarak tartılı derecelendirmeye tabi tutulmuşlardır. Yapılan değerlendirme sonucunda hem kabuklu hem de iç ceviz özellikleri bakımından 650 ve üzeri puan alan 13 adet genotip ümitvar olarak belirlenmiştir. 2020, 110 sayfa Anahtar Kelimeler : ceviz, seleksiyon, ıslah, Juglans regia L.,Sason