Sıçanlarda anneden ayrılma stresinin empati üzerine etkisi

Amaç: Sıçanlarda anne yoksunluğunun yol açacağı stresin empati ve anksiyete ile ilişkisi ve cinsiyetin etkisini bazı davranış testleri ile histolojik ve biyokimyasal yöntemler kullanılarak araştırılması ve olası mekanizmaların incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: 32 adet dişi ve erkek Sprague Dawley sıçan kullanılmıştır. Sıçanların yarısı postnatal 18. günde 24 saat süreyle annelerinin yanından ayrılmış, diğer yarısı annelerinin yanında bırakılmıştır. Sıçanlar 4 haftalık olduğunda ikişerli gruplar halinde kafeslere alınmıştır. 12 günlük empati düzeneği kullanılarak stresli durumdaki kafes arkadaşını kurtarmaları öğretilmiştir. Empati deneyleri naltrekson verilmeden ve verildikten sonra tekrarlanmıştır. Empati deneylerinin bitiminden hemen sonra bütün sıçanların anksiyete seviyeleri önce açık alan testi, 30 dakika sonra yükseltilmiş artı labirent testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Sonrasında denekler sakrifiye edilip amigdala ve prefrontal kortekste (PFK) oksitosin OT ve vazopressin (AVP) düzeyleri, hipokampüs dentat girus (DG) ve CA1 alanlarıyla PFK'da reseptör bağlanmaları ölçülmüştür. Bulgular: Empati davranışı ve anksiyete açısından gruplar arasında anlamlı fark yoktu. Anneden ayrılan erkeklerde kontrol grubuna göre amigdala AVP seviyelerinde yükselme tespit edildi. Kontrol gruplarında deney gruplarına göre CA1 ve PFK'de AVPR1a bağlanma düzeyi yüksekti. DG'de ise dişi deney grubunda bağlanma düzeyi erkek deney ve dişi kontrol gruplarından yüksekti. OTR'ye bakıldığında, PFK, DG'de kontrol gruplarında bağlanmanın deney gruplarına göre daha yüksek olduğu görüldü. CA1'de OTR bağlanması erkek kontrollerde daha yüksekti. Sonuçlar: Erken yaşam zorluklarının erişkin dönemde zemin hazırladığı psikopatolojilerde empati ve anksiyete ilişkili davranışın bozulmasından bağımsız olarak bazı beyin bölgelerindeki OT ve AVP sistemlerinde meydana gelen değişikliklerin rol oynayabileceği görüşüne varılmıştır.