Sıçanlarda gebeliğin son döneminde ve doğumda oksitosin salgılamasının mü ve kappa opioid reseptörleri tarafından düzenlenmesi

1. ÖZET Opioidlerin, hipotalamustaki oksitosin hücrelerinin nörosekretuvar fonksiyonları üzerinde baskılayıcı etkilerinin olduğu bilinmektedir. Bu etkinin mekanizması hakkında değişik fikirler ileri sürülmüştür. Bu çalışma, gebeliğin son döneminde ve doğum sırasındaki sıçanlarda, oksitosin, östrojen, progesteron ve P endorfın seviyelerindeki farklılıklarla birlikte, u, ve k oipioid reseptörlerin oksitosin salgılanması ve hipotalamustaki noradrenerjik nörotransmisyon üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Gebeliğin 20 ve 21. günüyle doğum sırasındaki 3 gurup sıçan dekapite edilerek serum oksilosiıı ve plazma \) endoılln seviyeleri radyoimmünoassay, serum östrojen ve progesteron düzeyleri de enzim immunoassay ile tayin edildi. Yine gebeliğin 20. günündeki diğer hayvanlar 5 guruba ayrıldı. Anestezi altında intraserebroventriküler yolla, kontrol gurubuna serum fizyolojik, diğer guruplara da u. agonist, u. antagonist, k agonist ve k antagonist opiyatlar 50 u.g/kg/10 u.1 dozunda 2 dakikalık infüzyonla uygulandı. 20 dakika sonra bütün hayvanlar dekapite edilerek kan örnekleri oksitosin tayini için alındı. Beyin dokuları mikrotomda dilimlenerek hipotalamustan supraoptik ve paraventriküler nükleuslar micro-pımc yöntemiyle, nörohipofızler de diseksiyonla çıkarıldı. Her iki nükleusta ve nörohipofizde noradrenalin ve dihidroksifenil glikol konsantrasyonları HPLC'de tayin edildi. Oksitosin ve östrojen düzeyleri gebeliğin son döneminde ve doğum gurubunda birbirine yakın değerlerdeyken, progesteron ve P endorfın seviyelerinin belirgin şekilde azaldığı görüldü, jll antagonist gurubunda oksitosin düzeyinde anlamlı bir artma ve k agonist gurubunda düşme gözlendi. Diğer guruplarda oksitosin düzeyi değişmedi. Hipotalamustaki noradrenalin konsantrasyonu sadece \x antagonist gurubunda artma gösterdi. Diğer guruplardaki noradrenalin düzeyi ise birbirine yakın değerlerdeydi. Dihidroksifenilglikol konsantrasyonlarında hiçbir gurupla farklılık ortaya çıkmadı. Sonuç olarak, gebeliğin son döneminde oksitosin nöronları üzerinde, noradrenerjik nörotransmisyon aracılı önemli bir \.ı opioid baskılamanın olduğu ileri sürülebilir. \.ı reseptörlere etkili opioid olan P endorfın seviyesinin doğuma doğru azalması bu kanıyı güçlendirmektedir. Progesterondaki düşme, P endorfın seviyesindeki azalmayı indükleyebilir. Anahtar kelimeler: Oksitosin, opioid, gebelik, sıçan.