Sıçanlarda intraserebroventriküler irisin uygulamasının beyindeki eşleşme bozucu (Uncoupling) protein ailesi üzerine etkileri

İrisin egzersiz esnasında kas dokudan serbestlenen termojenik bir proteindir. İrisinin en önemli fizyolojik rolü, beyaz yağ dokudan kahverengi yağ doku gelişimini sağlamasıdır. İrisin bu gelişimi başta UCP1 olmak üzere diğer kahverengileşmeyi sağlayan proteinlerin düzeylerini arttırarak gerçekleştirir. UCP'ler mitokondrinin zarlar arası alanında ki proton gradyanını azaltarak ATP oluşumunun kısmen azaltırlar ve ısı oluşumuna neden olurlar. İrisinin UCP1 ile olan ilişkisi kısmen biliniyor olunsa da, UCP1 ile yakın akrabalık gösteren UCP2-5 ile muhtemel ilişkisi hala gizemini korumaktadır. Yapılan bu çalışmayla irisinin merkezi alanda yer alan UCP2-5 proteinleri üzerine muhtemel etkisinin belirlenmesi amaçlandı. Çalışmada ağırlıkları 200-250 g olan Sprague Dawley cinsi toplam 80 adet dişi sıçan kullanıldı. Hayvanların ağırlıkları göz önüne alınarak deney grupları oluşturuldu ve irisinin hazırlanan 1 µM (düşük doz), 3 µM (orta doz) ve 10 µM (yüksek doz) konsantrasyonları intraserebroventriküler enjeksiyonla uygulandı. Uygulama sonrası farklı bekleme zamanları dikkate alınarak gruplarda bulunan hayvanlar dekapite edildi. Ayrıca gruplardaki hayvanların operasyon öncesi ve operasyon sonrası vücut sıcaklıkları ölçüldü. Hayvanlar dekapite edildikten sonra beyin dokuları (hipotalamus, hipofiz, hipokampus, serebellum, striatum ve korteks) toplandı ve RT-PZR ile UCP2-5 mRNA düzeyleri belirlendi. Gruplar arasındaki ekpresyon düzeyleri arasındaki farklılıkların belirlenmesinde Student's t testi kullanıldı ve p<0.05 değeri anlamlı kabul edildi. Merkezi uygulanan irisinin yüksek dozu bütün beyin bölgelerinde UCP5 ifadesini anlamlı düzeyde arttırdı (p<0.05). Buna karşın uygulanan irisinin dozları hipofiz hariç diğer beyin bölgelerindeki UCP4 ifadesini azaltıcı etki gösterdi. UCP2 mRNA düzeyi hipotalamus, hipofiz ve hipofizde irisin uygulaması sonrası azalma gösterirken, özellikle serebellumda doz ve zaman bağımlı olarak UCP2 ifadesi ciddi artışlar sergiledi (p<0.05). Ayrıca icv irisin enjeksiyonu sonrası gruptaki hayvanların vücut ısıları anlamlı düzeyde yükseldi (p<0.05). Bütün bu sonuçlar dikkate alındığı zaman irisinin sadece UCP1 üzerine etki göstermediğini, aynı zamanda diğer UCP'ler üzerine de doğrudan veya dolaylı olarak etki gösterebileceğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: İrisin, UCP2, UCP3, UCP4, UCP5, Beyin, Vücut sıcaklığı