Seçilmiş kripto paralar ile Türkiye'deki yatırım araçları arasındaki ilişkinin araştırılması

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte ödeme ve para transfer işlemleri daha hızlı ve daha kolay bir şekilde dijital ortamlarda yapılmaya başlamıştır. Bu noktada blok zincir teknolojisi, kripto paraların da içinde bulunduğu dijital varlıkların transferini ve bu varlıkların güvenli bir şekilde depolanmasını sağlayan yeni bir teknoloji olarak karşımıza çıkmıştır. Blok zincir teknolojisinin bir ürünü olan Bitcoin, ilk çıktığı yıllarda yalnızca kişiden kişiye merkeziyetsiz ödeme aracı olarak nitelendirilirken zaman içerisinde piyasalarda yatırımcıların kazanç sağladığı alternatif bir yatırım aracı olmuştur. Bitcoin'in piyasalarda önemli bir konum kazanması ile birlikte yeni kripto birimleri geliştirilmiş ve kripto para piyasası finansal sistemde önemli bir paya sahip olmuştur. Kripto para birimlerinin piyasalarda ilk işlem gördüğü tarihten bu yana kullanımları sürekli artış göstermiş ve kripto paralar yatırımcıların portföy çeşitlendirmesinde tercih ettikleri varlıklar arasında yer almaya başlamıştır. Bu bağlamda çeşitli yatırım araçları ile kripto paralar arasındaki ilişkilerin araştırılması önem kazanmıştır. Bu çalışmanın amacı Bitcoin (BTC/USD), Ethereum (ETH/USD) ve Binance Coin (BNB/USD) ile dolar kuru (TRY/USD), altın (GAU/USD) ve BİST 100 endeksi arasındaki uzun dönemli ilişkilerin araştırılmasıdır. Çalışma, 19.01.2018 – 11.03.2022 tarihleri arasında haftalık veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada yer alan serilerde yapısal kırılmalar tespit edilmiş ve bu nedenle durağanlık sınamasında yapısal kırılmaları modelleyen Fouirer fonksiyonlu birim kök testleri kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkilerin analizi için ise Tsong vd. (2016) tarafından geliştirilen Fourier Shin (FSHIN) eşbütünleşme testi ile Shin (1994) (SHIN) eşbütünleşme testinden yararlanılmıştır. Uygulanan eşbütünleşme analizleri sonucunda, yapısal kırılmalar altında çalışmada kullanılan kripto para birimlerinin (LNBNB, LNBTC, LNETH) kendi aralarında; benzer şekilde yatırım araçlarının da (LNBİST, LNDOLAR, LNGAU) kendi aralarında eşbütünleşik olduğu bulgusu elde edilmiştir. Ancak, uygulanan testler sonucunda, kripto paralar ile yatırım araçları arasında herhangi bir eşbütünleşme ilişkisi bulunamamış; dolayısı ile bu değişkenlerin uzun dönemde birlikte hareket etmediği sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Kripto para, dolar kuru, altın, BİST 100, Fourier birim kök testi, Fourier eşbütünleşme testi.