Sepsis ve septik şok tanısında ve prognozun öngörülmesinde presepsin ve pro-adrenomedullin düzeyinin değerlendirilmesi

Amaç: Sepsis geliştikten sonraki ilk saatlerde erken teşhis ve uygun yönetimin sonuçları iyileştirdiği bilinmektedir. Tanıyı destekleyecek doğru ve hızlı sonuç veren biyobelirteçler gereklidir. Sepsisin erken fark edilmesine yardımcı, sepsisin taranmasında, uygun hastalarda antibiyoterapinin kısa zamanda başlanmasında, tedavi de-eskalasyonunda, prognozu öngörmede kullanılabilecek alternatif iki biyobelirteç olan bu moleküllerin etkinliğinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Prospektif vaka-kontrol çalışması yapılmıştır, 27 Ekim 2023-23 Ağustos 2024 tarihleri arasında tarihleri arasında hastanemiz Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesi'nde sepsis/septik şok ile takip edilen ve hastanemiz polikliniklerine enfeksiyon dışı nedenler ile başvuran hastalar dahil edilmiştir. Vaka grubunda 0., 3. ve 7. günlerde ve kontrol grubunda tek sefer ölçülen presepsin ve pro-adrenomedullin, Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay yöntemiyle (ELK Biotechnology-PRC) tespit edilmiştir. Bu iki belirteç diğer rutin belirteçlerle ve mortalite yönünden kıyaslanmış, teşhis ve takipteki rolü araştırılmıştır. Bulgular: Çalışmanın vaka ve kontrol gruplarına 99'ar kişi dahil edilmiştir. Yaş ortalaması 60,7±15,4 idi. %62,6'sı erkek, %37,4'ü ise kadındı. Yaş ve cinsiyet farklılığı iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0,050). İki grupta beyaz küre, lenfosit, nötrofil, hemoglobin, platelet, C-reaktif protein, eritrosit sedimentasyon hızı, kreatinin, laktat, nötrofil/lenfosit oranı, platelet/lenfosit oranı ve presepsin açısından anlamlı fark bulunmuştur (p<0,050). Presepsin için 0,701 ng/mL, platelet/lenfosit oranı için 209,3, nötrofil/lenfosit oranı için 4,95 değeri kesim noktası olarak belirlenmiştir. Vakalarda presepsin, CRP ve prokalsitonin düzeylerinin zamana bağlı değişimi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,050). Presepsin düzeylerinin 0. gün-3. gün arası ve 3. gün-7. gün arasındaki zamana bağlı düşüşü istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,050). Presepsin ve pro-adrenomedullin düzeyleri 65 yaş sınır kabul edilerek oluşturulan iki alt grubun ayrımında, septik şok tablosunun ve 7, 14 ve 28 gün sonundaki mortalitenin ön görülmesinde istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0,050). Solid tümör varlığı ile mortalite arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,026). SOFA, qSOFA, NEWS, MEWS, Charlson Komorbidite İndeksi araçlarının mortalite ile ilişkisi istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır (p<0,050). Kan basıncı ve Glasgow Koma Skalası ile mortalite arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,005). Septik şok saptanan hastalarda (p<0,001) ve ventilatör ilişkili pnömoni saptanan hastalarda mortalite istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptanmıştır (p=0,013). Kültürlerde tespit edilen etkenler ile presepsin ve pro-adrenomedullin arasında ayrıca bakteriyemi ile mortalite arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,050). Seri ölçümlerde 3. günde nötrofil, 7. xvi günde platelet, prokalsitonin, direkt bilirubin ve pro-adrenomedullin düzeyleri, 3. ve 7. günlerde laktat ve protein düzeyleri, 0. ve 7. günlerde aspartat aminotransferaz düzeyleri, her üç noktadaki albümin düzeyleri mortaliteyi öngörmede istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,050). Mortaliteyi yeni Koronavirüs (COVID-19) hastalığı varlığının yaklaşık 13,69, septik şok varlığının yaklaşık 5,06, Charlson Komorbidite İndeksi'ndeki her bir puan yükselişin yaklaşık 1,22, potasyumdaki her bir birimlik yükselişin yaklaşık 1,85, albümindeki her bir birimlik düşüşün yaklaşık 1,11, vücut sıcaklığındaki bir °C düşüşün yaklaşık 2,4 katına çıkardığı görülmüştür (p<0,050). Gelişte trombositopeninin 7. gündeki mortaliteyi, ağır trombositopeninin 7. ve 14. gündeki mortaliteyi öngördüğü istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,050). Sonuç: Presepsin teşhiste kullanılabilir, sepsisi olmayan hastaların ekartasyonunda yetersizdir ve bu durum gereksiz antibiyoterapi başlanmasına neden olabilir. Presepsin prognoz için başka biyobelirteçler ile kullanıldığında dahi yetersizdir. Pro adrenomedullinin ilk kabulde ölçülmesi maliyet düşünüldüğünde etkin değildir. Pro adrenomedullinin sepsisteki etkinliğine dair kesin bir bulgu olmayıp, septik şok ve mortalitede ön görücü olduğunun gösterilmesi için ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Sözcükler: sepsis, presepsin, pro-adrenomedullin, mortalite