Şeyhülislamlığa ait üç numaralı Telhis Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi (Vr.96-192)

Osmanlı Devleti daha beylik döneminden itibaren siyasi, kültürel, ekonomik ve askeri kurumlarında teşkilatlanma içerisine girmişti. Osmanlı devleti beylikten devlete teşekkül etmesi ile birlikte teşkilatlanma da büyük bir ivme kazanarak bu teşkilatlanma yapısının yelpazesini bir taraftan genişleterek bir taraftan da fetihlerle sınırlarını genişletmiştir. Osmanlı devleti, kurumlarının temellerini atarken hem atalarının mirasını alarak hemde kendinden önceki Türk İslam devletlerinin yapılarından etkilenerek müstesna kurumlarını oluşturmuşlardır. Bu kurumlardan biride İlmiye Teşkilatıdır. İlmiye Teşkilatı 19.yüzyılda reformlarla yenileşme sürecine girmiştir. İlmiye Teşkilatında bu yenileşme hareketleri ile hemen her dönemde bir önceki zaman dilimden daha iyi konuma gelerek hem kendini güncellemiş hemde kendine has yeni bir kurumsallaşma içerisine girmiştir. İlmiye teşkilatı içerisinde yer alan mühim kurumlar; medrese, müderris, kadı, müftü ve şeyhülislamlık kurumlarıdır. Medrese teşkilatının bünyesine baktığımız zaman; müderris, kadı, müftü gibi ulema zümresinin tayin ve terfileri belli bir kıstas'a göre yapılmıştır. "Üç Numaralı Telhis Defteri" ele alındığı zaman müderris, kadı, müftü tayinlerinin yanı sıra paye ve kazalara yapılan tayinlerde görülmektedir.