Konuşma metinlerinin çevirisindeki kaymalar: Tarihi konuşmalarda vaka çalışması

Topluluk önünde konuşmak, önemli bir iletişim imkânı olarak süregelmiştir. İnsanlar, tarih boyunca topluluk önünde konuşarak fikirlerini ifade etmiş, diğerlerini ikna etmeye çalışmış, belirli bir konuda bilgi vermiştir. Tarihi öneme sahip olaylar da konuşma yapılmasına yol açmıştır. Öyle ki, kimi durumlarda da bu tarz konuşmalar tarihi öneme sahip olayların gerçekleşmesine neden olmuştur. Bu nedenle, bu konuşmaların içeriklerinin önemlidir ve bu önem sadece o konuşmayı yapan kişi ile aynı dili konuşan insanlar için değil aynı zamanda dünyadaki tüm insanlar için söz konusudur. Dolayısıyla, bu konuşmaların çevirilerinin de önemlidir. Çeviri sürecinde, diller arasındaki farklılıklardan dolayı dilbilimsel kaymalar meydana gelebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, tarihi konuşmaların metinlerini ve bunların çevirilerini incelemek ve John Catford tarafından 1965 yılında ortaya konan kurama göre çeviri sürecinde ne tür kaymaların gerçekleştiğini tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda, Ali Çimen tarafından yazılan ve Timaş Yayınları tarafından basımı yapılan "Tarihi Değiştiren Konuşmalar" adlı kitapta yer alan tarihteki önemli kişiler tarafından yapılan konuşmaların metinleri ile www.americanrhetoric.com adlı internet sitesinden elde edilen İngilizce orijinal konuşma metinleri, veri toplama materyali olarak kullanılmıştır. KM-HM çiftleri arasında karşılaştırmalı bir analiz yapılarak bu analizde çeşitli kaymalar tespit edilmiştir. Kaymaların tespit edilmesinin ardından, tespit edilmiş olan kaymalar ilgili alanyazın kapsamında 'zorunlu' veya 'seçimlik' olarak sınıflandırılmıştır. Son olarak, 1995 yılında Gideon Toury tarafından ortaya koyulduğu üzere incelenen çevirilerin 'yeterli' veya 'kabul edilebilir' olup olmadıkları değerlendirilmiştir. Çevirmenlerin yaptıkları seçimlik kaymaların KM'leri hedef odaklı ve böylelikle, 'kabul edilebilir' kıldığı bulunmuştur. Bu çalışmada geniş ölçekli topluluklara yön veren tarihi konuşma metinlerinin çevirisinde görülen kaymaların çalışılmış olmasının alanyazınına katkı getireceğine inanılmaktadır.