Şiddet suçu öyküsü olan-olmayan şizofreni hastaları ve sağlıklı kontrollerin kognisyon, sosyal kognisyon, sonuca atlama yanlılığı ve dürtüsellik açısından karşılaştırılması

Giriş ve Amaç: Bazı şizofreni hastalarının şiddet ve suç teşkil eden davranışlarda bulunduğu gerçeği hastaları etiyolojik ve biyopsikososyal faktörler açısından inceleme ihtiyacını doğurmuştur. Çalışmamızda şiddet suçu işlemiş olan şizofreni hastaları ile şiddet suçu işlememiş olan şizofreni hastalarını ve sağlıklı gönüllüleri nörokognisyon, sosyal kognisyon, sonuca atlama yanlılığı, içgörü, dürtüsellik ve agresyon açısından karşılaştırmayı ve bu faktörlerin hangilerinin şiddet davranışı gösterme ile daha yakından ilişkili olduğunu incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bolu Abant İzzet Baysal Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Genel Psikiyatri polikliniğine ve Adli Psikiyatri polikliniğine Haziran 2020-Aralık 2020 tarihleri arasında psikiyatrik danışmanlık talebi ile ya da şiddet suçu işleme nedeniyle ayaktan başvuran veya psikiyatri servisinde yatarak tedavi edilen, DSM 5 tanı kriterlerine göre Şizofreni Spektrum Bozukluğu tanısı alan, 18-65 yaş arası şiddet suçu işlemiş 25 hasta (VS), işlememiş 25 hasta (NVS) dahil edilmiştir. Sağlıklı kontrol (SK) grubu olarak yaş, cinsiyet ve eğitimleri eşleştirilmiş sağlıklı 25 birey dahil edilmiştir. Tüm gruplara sosyodemografik veriler ve komorbid psikiyatrik tanıların değerlendirilmesi için SCID-1 (Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis I Disorders) ölçeği ve işlevselliğin değerlendirilmesi için Global Değerlendirme Ölçeği, Wisconsin Kart Eşleme Testi, Stroop testi, İz Sürme Testi, Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği (DEZİTÖ), Benton Yüz Tanıma Testi, Sonuca atlama yanlılığı testi (SAY), Buss-Perry saldırganlık ölçeği, Barratt dürtüsellik ölçekleri uygulandı. Ardından şizofreni hastalarına PANNS, İç görünün 3 bileşenini değerlendirme ölçeği ve işlenen suçlarını derecelendirmek için Taylor suç değerlendirme ölçeği uygulandı. Bulgular: VS hastaların işsizlik ve bekarlık oranlarının daha yüksek (p<0,001), madde kullanım öykülerinin (p=0,002) ve yatış öykülerinin daha fazla (p=0,009), pozitif psikopatolojilerinin ve hastalık şiddetlerinin daha yüksek olduğunu saptadık (p=0,018). Şizofreni hastalarının İz Sürme, Stroop, WCST, Benton Yüz Tanıma, Dezitö puanlarının SK grubundan daha düşük; SAY'larının daha fazla olduğunu saptadık (p<0,05). VS hastaların Stroop enterferans süreleri en yüksek, İz Sürme farkı en fazla, WCST nonperseveratif hata, kategori tamamlamada kullandıkları kart sayısı ve kurulumu sürdürmede başarısızlıkları en fazla, Dezitö puanı en düşük idi. SAY+ olan şizofreni hastalarının DEZİTÖ puanlarının daha düşük, WCST puanlarının daha kötü olduğunu belirledik. Korelasyon analizlerinde dürtüsellik arttıkça yatış sayısının artma eğiliminde olduğunu, hastalık süresi ve şiddeti arttıkça suç şiddetinin artma eğiliminde olduğunu, Stroop testinde tepki engelleme süresi uzadıkça hastaların daha çok suç işleyen grupta olma eğiliminde olduğunu, negatif psikopatolojinin İz Sürme ve Stroop test performanslarında kötüleşme ile, pozitif psikopatolojinin WCST ve DEZİTÖ performansında kötüleşme ile, yüz tanıma ve zihin teorisindeki bozulmaların hastalık şiddetinde artışla ilişkili olduğunu saptadık. WCST, DEZİTÖ ve Benton yüz tamıma performansı düştükçe SAY'nın artma eğiliminde olduğunu belirledik. Sonuç: Bu bulgular, şizofreni hastalarında ve sanrıları olan psikotik hastalarda nöropsikolojik fonksiyonların ve SAY'nın aynı faktör üzerine (sol prefrontal korteks disfonksiyonu) etkili olduğunu gösterebilir. Çalışmamız şiddet suçu işleyen ve işlemeyen şizofreni hastalarında SAY verilerini klinik verilerle ve diğer ölçeklerle değerlendiren ilk çalışmadır. Bulgularımız, Türk popülasyonda şiddet yaygınlığını potansiyel olarak azaltabilecek önleyici ve tedavi edici stratejilerin geliştirilmesi için çok önemli olan şizofreni hastalarında şiddet içeren suçları etkileyen faktörler hakkındaki mevcut verileri genişletmektedir. Anahtar Kelimeler: Şiddet Suçu, Şizofreni, Kognisyon, Sosyal Kognisyon, Sonuca Atlama Yanlılığı, Dürtüsellik