Sigorta işletmeciliğinde katkı ve fayda planlamasının karşılaştırmalı olarak analizi ve örnek uygulama

İlgili tez çalışmasının temel amacı, belirli fayda planı ve belirli katkı planının karşılaştırılmasıdır. Bu kapsamda karşılaştırmaya temel olan unsur getiri oranı riskidir. Getiri oranının sabit koşullar altında ve belli bir dönem sonra farklılaşması koşullarında katkı payı, emekli maaşı, aktüeryal yükümlülük, toplu ödeme ve stopaj kesintileri üzerine etkisi incelemeye çalışılmıştır. Diğer bir ifade ile beklenen getiri oranının farklılaşmasını ifade eden getiri oranı riskinin katılımcı, emeklilik şirketi ve devlet üçlüsü üzerine etkisi incelenmiştir. Daha sonra da yeni bir emeklilik planı önerisinde bulunulmuştur.İlgili örnek uygulama, iki emeklilik planının aynı koşullarda karşılaştırılabilirliğinin sağlanması amacıyla bireysel emeklilik sistemi esas alınmış uygulama örneği sisteme ait kurallara bağlı kalınarak geliştirilmiştir. Örnek uygulama kapsamında, özel emekliliğe katılmayı gönüllü olarak isteyen 18?46 yaş arasındaki erkek bireyler alınmıştır. Bu bireylerin belirli fayda planında çalışma dönemi maaşının son üç döneminin ortalamasının %90'ını emekli maaşı olarak almak isterken, belirli katkı planında ise çalışma dönemi maaşının %10'unu katkıda bulunmak istedikleri varsayılmıştır. Bu amaçla aktüeryal dengelerin kurulmasında ?Bireysel Sabit Prim Yöntemi? uygulanırken, aktüeryal yükümlülük hesaplamalarında ise ileri doğru yöntem uygulanmıştır.Uygulama sonuçlarında ise, belirleri fayda planlarında, sabit getiri oranı koşullarında getiri oranındaki artışın katkı payı tutarını, aktüeryal yükümlülüğü, toplu ödeme tutarını ve dolayısıyla stopaj tutarlarını azalttığı, emekli maaşı tutarını etkilemediği tespit edilmiştir. Getiri oranının 10. dönemde farklılaşması durumunda ise, katkı payı tutarı ve emekli maaşı, katılımcıya yapılan toplu ödemeler ve stopaj kesintilerinin bundan etkilenmediği ancak, emeklilik şirketinin aktüeryal yükümlülüğünü etkilendiği tespit edilmiştir. Belirli katkı planında ise, sabit getiri oranı koşullarında, getiri oranındaki farklılaşmanın katkı payı ödemelerini etkilemediği ancak getiri oranındaki artışın emekli maaşlarını, aktüeryal yükümlülüğü, toplu ödemeleri ve stopaj ödemlerini artırdığı, getiri oranının 10. dönemde arttığı koşullar altında ise, katkı payı ödemelerinin ve aktüeryal yükümlülüğün bu farklılaşmadan etkilenmediği, emekli maaşının, toplu ödemelerin ve stopajın artış gösterdiği tespit edilmiştir. Önerilen yeni planda ise, sabit getiri oranı koşullarında belirli fayda planı sonuçlarını verirken 10. dönemde farklılaşan getiri oranı koşullarında katılımcının katkı payı ödemeleri getiri oranı ile ters yönlü hareket ederken, emeklilik şirketinin aktüeryal yükümlülüğü ve emeklilik maaşı etkilenmemektedir. Bu etki prim ödeme döneminde devam etmekte, prim ödeme dönemi sona erdiğinde ise belirli fayda planındaki gibi sonuçlar doğurmaktadır. Ancak getiri oranı riskinin sadece katılımcıya ya da sadece emeklilik şirketine yüklenmesi engellenmektedir. Böylece getiri oranı riski bakımından daha adil bir emeklilik planı yapısı ortaya koymaktadır.