Şizofreni hastasına bakım verenlerin ruhsal sağlık durumlarını etkileyen etmenlerin incelenmesi

Araştırma, şizofreni hastasına bakım verenlerin ruhsal sağlık durumlarını etkileyen etmenleri incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Temmuz 2006-Şubat 2007 tarihleri arasında İzmir'de iki üniversite hastanesi psikiyatri polikliniğine ve İzmir Şizofreni Dayanışma Derneği'ne gelen şizofreni hastalarının 103 bakım vereni oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak etkileyen etmenler soru formu, stresle başa çıkma tarzları ölçeği (S.B.T.Ö) ve genel sağlık anketi (GSA- 12) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, sayı ve yüzdelik dağılımı, t testi, Varyans analizi, Mann Whitney U, Kruskal Wallis testi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Çalışmada yer alan bakım verenlerin yaş ortalaması 56.28'dir. Bakım verenlerin %52.4'ü kadın olup, %47.6'sı hastanın annesidir. Hastaya bakım süresi ortalama 13.15 yıldır. Çalışmada bakım verenlerin %65'inde ruhsal bir rahatsızlık bulunma olasılığının yüksek olduğu belirlenmiştir. Kadın bakım verenlerde ruhsal sağlık sorunu bulunma riski erkek bakım verenlerden anlamlı derecede daha yüksektir. Bakım verenlerin hastaya yakınlık derecesine göre ruhsal sağlık durumları arasında fark saptanmamıştır. Şizofreni hakkında grup eğitiminde yer almayan bakım verenlerde ruhsal sağlık sorunu bulunma riskinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bakım verende artan yaş ve bakım süresiyle birlikte ruhsal sağlık sorunu bulunma riski artmaktadır. Baş etme yöntemi olarak kendine güvenli yaklaşım, iyimser yaklaşım ve sosyal destek arama yaklaşımı kullanıldığında bakım verende ruhsal sağlık sorunu bulunma riski azalırken, çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşım kullanıldığında ruhsal sağlık sorunu bulunma riski artmaktadır. Sonuç olarak çalışmamızda yer alan bakım verenlerin %65'inde ruhsal sağlık sorunu bulunması açısından yüksek risk saptanmıştır. Bakım verenlerin ruhsal sağlık durumlarını etkileyen diğer değişkenlerin araştırılması ve bakım verenlerin ruh sağlığını korumaya ve geliştirmeye yönelik programların uygulanması önerilmektedir.