Sınıf öğretmenlerinin iş stresi ve mesleki performanslarının incelenmesi

Stres, günlük yaşantıda sürekli farklılaşan çevresel ve ruhsal koşullara uyum gösterirken bireyin yaşadığı fiziksel ve psikolojik bir olumsuzluktur. Diğer bir ifadeyle bireyin uyum sırasında vermiş olduğu tepki olarak tanımlamak mümkündür. Günlük yaşantının yanı sıra bireyler sıklıkla çalışma ortamlarında yaşadıkları sorunlara karşı tepkiler vermektedir. Literatür incelendiğinde bu durum iş stresi olarak tanımlanmıştır. Yoğun iş stresine sahip olan çalışanlar, önceden belirlenmiş standartlara uygun davranışlar gösteremediği gibi beklenen amaçlara da ulaşamayacaktır. Bu nedenle bireylerin iş stresi ulaşmak istenen hedefi etkileyeceğinden önemli görülmektedir. İş stresinin meydana geldiği meslek gruplarından biri de "öğretmenlik" olduğu söylenebilir. Öğretim süreci içinde yer alan öğretmenlerin stresli bir ortamda belirlenen hedeflere ulaşması zorlaşacaktır. Çalışma ortamında küçük yaş grubu öğrenciler ile bulunan bir öğretmen yaşadığı yoğun iş stresini çocuklara yansıtabilecektir ve dolayısıyla gelecek nesiller bu durumdan olumsuz etkilenecektir. Bunun ile beraber öğretmenin mesleki performansı da düşüş gösterecektir. Bu araştırma ile sınıf öğretmenlerinin iş stresi boyutunu, bu boyutun mesleki performansa ne kadar yansıdığının araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, birbirini etkileyecek durumlar arasındaki ilişkiler, çeşitli değişkenler çerçevesinde incelenmiştir ve bunun için ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Bu çalışmada çalışma grubu sınıf öğretmenleri olarak belirlenmiştir. Örneklem olarak 2018-2019 eğitim-öğretim süresi içerisinde sınıf öğretmenlerine anket yoluyla sorulan sorulara cevaplar alınmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Elazığ ilindeki 385 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Çalışmanın analiz istatistik paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Aritmetik ortalama parametrik testlerin analizinde t-testi ve Anova testi ile boyutlar arası ilişki düzeyini belirlemede korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda; 51- üzeri yaş grubu öğretmenleri iş streslerinin 20-30 ve 31-40 yaş grubu öğretmenlere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. 20-30 ve 31-40 yaş grubu öğretmenlerin 51- üzeri yaş grubu öğretmenlere göre Kişisel Mesleki Gelişim, Öğrenci Tanıma, Öğretme-Öğrenme, Öğrenmeyi Gelişimi ve Okul Aile Toplum İlişkileri mesleki performansları daha yüksek olduğu görülmüştür. Evli öğretmenlerin dul veya boşanmış öğretmenlere göre mesleki performanslarının daha yüksek olduğu görülmüştür. İş stresinin eğitimle azaldığı görülmüştür. Yüksek lisans mezunu olan öğretmenlerin Eğitim enstitüsü mezunu olan öğretmenlere göre mesleki performanslarının daha yüksek olduğu görülmüştür. İl merkezinde bulunan sınıf öğretmenlerinin ilçe merkezinde bulunan sınıf öğretmenlerine göre iş streslerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Köyde ve ilçede eğitim veren öğretmenlerin ilde eğitim veren öğretmenlere göre mesleki performans düzeyleri daha yüksektir. Okutulan sınıf değişkeni iş stresi ve mesleki performans üzerinde anlamlı bir farklılık yoktur. 10-21 ve 21-30 öğrenci mevcudu olan sınıf öğretmenlerinin mesleki performans düzeyleri 31-40 öğrenci mevcudu olan sınıf öğretmenlerine göre daha yüksektir. 6-10 yıl mesleki kıdemi olan sınıf öğretmenlerinin 16 yıl ve üstü mesleki kıdemi olan sınıf öğretmenlerine göre mesleki performans düzeyleri daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu çalışmada sınıf öğretmenlerinin iş stresinin mesleki performanslarına önemli bir etkisi bulunmaktadır, sonucu çıkarılmaktadır. İş stresinin artması öğretmenin mesleki performansının düşmesine yol açmaktadır. İş stresinin, öğrenciyi tanıma, öğrenme-öğretme, öğrenmeyi-gelişimi izleme, okul-aile toplum performansının azalmasında önemli bir etkisi bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Sınıf öğretmeni, iş stresi, mesleki performans