Soren Kierkegaard`ın Hegel sistemindeki akıl anlayışını eleştirisi

I ÖZET Düşünce tarihine baktığımızda, bazı filozofların görüşlerinin, yaşadıkları çağı aşarak gelecek yüzyıllara kaynak teşkil ettiğini görürüz. Hegel ve Kierkegaard da ken dilerinden sonraki filozoftan etkilemişler ve yaptıktan çalışmalarla eleştirel düşüncenin gelişmesine ışık tutmuşlardır. Bu çalışmamızda, son sistem filozofu olan Hegel'in bütün bir evreni ve gerçekli ği diyalektik aklın açılımını kullanarak açıklamaya çalıştığını; buna karşın Kierkega ard'ın gerçekliği somut bireyde ve bu bireyin niteliksel sıçramalar yoluyla evrelerden geçerek olgunlaştığını,bireyi varoluşçu açıdan ele aldığını tartıştık. Evvela Hegel'in akıl anlayışını; diyalektik, tarih, estetik, etik ve din ile ilişkilendi- rerek, aklın sürekli diyalektik aşamalardan geçerek kavrama, Mutlak'a ulaştığı yönün deki fikirlerini belirttik. Hegel, felsefesinin temeline aldığı diyalektiği, bir yöntem ola rak görür. Ona göre diyalektik, herşeyi uzlaştıran, görünen bütün zıtlıkların sentezle üstünden gelebilecek bir ifadedir. Diyalektik bir şekilde açılan akıl, hem düşüncede hem de varlıkta özdeş olduğu için bir sistem felsefesi oluşturması mümkündür. Daha sonra Kierkegaard'ın akıl anlayışını, kendi özgün, varoluşçu felsefesi açı sından ele aldık. Burada varoluşun herbir anının ayrı olduğunu ve bunun somutlukta, sübjektivitede kazanılabileceğini diyalektik, akıl,estetik,etik,din başlıklarında inceledik. Böylece, her iki filozofun görüşlerini verdikten sonra düşünürlerimizin fikirlerini karşılaştırmaya geçtik. Bu tezimizde Kierkegaard'ın bazen diyalektik, bazen de ironik bir şekilde somut bireyin gerçekliğini soyut bir akılla, kavramla örten Hegel'i eleştiri sini verdik. Yani Hegel'in spekülatif anlatımına eleştiri getiren Kierkegaard'ın somut bireye hakikat kazandırmasını gösterdik. Bu eleştiride asıl sorunun, diyalektik açılım larla yeni kavram ve bilgilere ulaşmak değil;sistemin bir parçası olmayı reddetmek ve Tanrısal alanda bireyin özgürce hayat sürmesi olduğu kanaatine vardık. Son olarak, ele aldığımız problemin, Kierkegaard'a göre somut, öznel bireyin, sistem felsefesinin bir evresi olmayı reddettiğini ve bireysel varoluşun soyut bir akıl dan daha önemli olduğunu vurgulamaya çalıştık.