Sorgulama temelli öğrenmenin sınıf öğretmeni adaylarının bilimsel süreç becerilerine ve kavramsal anlamalarına etkisi

Araştırmada sorgulama temelli öğrenmenin sınıf öğretmeni adaylarının bilimsel süreç becerilerine ve basit elektrik devreleri konusundaki kavramsal anlamalarına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, 2018-2019 Bahar Dönemi'nde Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı birinci sınıf B şubesinde öğrenim görmekte olan 41 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma eşitlenmemiş kontrol gruplu model kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırmanın veri toplama araçlarını; Çelik (2013) tarafından geliştirilen bilimsel süreç becerileri testi, araştırmacı tarafından geliştirilen basit elektrik devreleri kavram testi ve araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları hem deney hem kontrol grubuna deneysel işlem öncesinde ve sonrasında sunulmuştur. Araştırmada sınıf öğretmeni adaylarının kavramsal anlamalarını belirlemek için üç aşamalı basit elektrik devreleri kavram testinden yararlanılmıştır. Kavram testinin geliştirme sürecinde analizler, Buca Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıfta öğrenim gören 258 öğrenci üzerinden gerçekleştirilmiştir. Testin kapsam ve görünüş geçerliği için alınan uzman görüşlerinden sonra madde analizi işlemleri gerçekleştirilmiştir. Ardından testin 15 maddelik son hali elde edilmiştir. Ardından puanlama-2 türü ve güven puanı arasındaki ilişki ile aynı zamanda yanlış pozitif ve yanlış negatif oranları incelenmiştir. Bunun sonucunda testin yapı ve içerik geçerliğinin sağlandığına ilişkin kanıtlar elde edilmiştir. Aynı zamanda teste ilişkin Cronbach's Alpha ve nokta çift serili korelasyon değerleri incelenerek, bu değerlerin uygun aralıklarda olduğu belirlenmiştir. Bilimsel süreç becerilerine ilişkin verilerin toplanmasında ise Çelik (2013) tarafından geliştirilen 35 madde ve 6 alt boyuttan oluşan bilimsel süreç becerileri testi kullanılmıştır. Araştırmada kavram testi ile elde edilen nicel verileri desteklemek ve sınıf öğretmeni adaylarının kavram yanılgısı barındıran düşüncelerine ilişkin açıklamalara ulaşmak için araştırmacı tarafından hazırlanan 6 açık uçlu sorunun yer aldığı yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma, haftada 3 ders saatinden oluşan 6 haftalık bir uygulama kapsamında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada yer alan deney grubunda sorgulama temelli öğrenme kullanılırken; kontrol grubunda düz anlatım, problem çözme, soru-cevap ve simülasyonlu gösteri deneyleri ile desteklenen geleneksel öğrenme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada bilimsel süreç becerilerine yönelik sonuçlar incelendiğinde; uygulama sonunda, deney grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarının kontrol grubundaki sınıf öğretmeni adaylarına kıyasla bilimsel süreç becerileri testi toplam puan ortalamalarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Aynı zamanda uygulama sonunda, deney grubundaki sınıf öğretmeni adaylarının, kontrol grubundaki sınıf öğretmeni adaylarına göre bilimsel süreç becerileri testinin işe vuruk tanım yapma alt boyutu hariç tüm alt boyutlarına ilişkin puan ortalamalarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Deney grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarının uygulama sonunda bilimsel süreç becerileri testi toplam puan ortalamalarının uygulama öncesine göre anlamlı düzeyde arttığı belirlenmiştir. Ayrıca deney grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarının uygulama sonunda bilimsel süreç becerileri testinin verileri yorumlama ve işe vuruk tanım yapma alt boyutları hariç tüm alt boyutlarına ilişkin puan ortalamalarının uygulama öncesine göre anlamlı düzeyde arttığı belirlenmiştir. Kontrol grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarının uygulama sonunda bilimsel süreç becerileri testi toplam puan ortalamalarının uygulama öncesine göre arttığı; fakat bu artışın anlamlı düzeyde olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca kontrol grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarının uygulama sonunda bilimsel süreç becerileri testinin tüm alt boyutlarına yönelik puan ortalamalarının uygulama öncesine göre arttığı; fakat bu artışın anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Araştırmada kavramsal anlamaya yönelik sonuçlar incelendiğinde; uygulama sonunda, deney grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarının, kontrol grubundaki sınıf öğretmeni adaylarına göre kavramsal anlamaya ilişkin puan ortalamalarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Aynı zamanda uygulama sonunda, kontrol grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarının deney grubundaki sınıf öğretmeni adaylarına göre kavram yanılgısı puan türlerinin tamamına ilişkin puan ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Buna ilişkin anlamlı farklılığın ise kontrol grubu lehine bir tek kavram yanılgısı puan türünde ortaya çıktığı belirlenmiştir. Deney grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarının uygulama sonunda kavramsal anlamaya ilişkin puan ortalamalarının, uygulama öncesine göre anlamlı düzeyde arttığı belirlenmiştir. Ayrıca deney grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarının uygulama sonunda kavram yanılgısı puan türlerinin tamamına ilişkin puan ortalamalarının uygulama öncesine göre anlamlı düzeyde azaldığı belirlenmiştir. Kontrol grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarının uygulama sonunda kavramsal anlamaya ilişkin puan ortalamalarının, uygulama öncesine göre arttığı; fakat bu artışın anlamlı düzeyde olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca kontrol grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarının uygulama sonunda kavram yanılgısı puan türlerinin tamamına ilişkin puan ortalamalarının uygulama öncesine göre azaldığı; fakat bu azalmanın anlamlı düzeyde olmadığı belirlenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda hem deney hem kontrol grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarında uygulama öncesinde kapalı devre, açık devre, kısa devre, akım ve ölçü aletlerinin bağlanması gibi konularda pek çok kavram yanılgısı belirlenmiştir. Deney grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarının uygulama öncesi kavram yanılgısı barındıran açıklamalarının, uygulama sonunda büyük çoğunluğunun bilimsel açıklamalara doğru yöneldiği belirlenmiştir. Kontrol grubunda yer alan sınıf öğretmeni adaylarının uygulama öncesi kavram yanılgısı barındıran açıklamalarının büyük çoğunluğunun ise uygulama sonunda da benzer şekilde devam ettiği belirlenmiştir. Genel olarak araştırma sonucunda sorgulama temelli öğrenmenin geleneksel öğrenme yöntemine kıyasla sınıf öğretmeni adaylarının bilimsel süreç becerilerini ve kavramsal anlamalarını daha fazla geliştirdiği, kavram yanılgılarının giderilmesinde daha etkili olduğu saptanmıştır. Araştırma sonucunda araştırmacılara, uygulamaya ve gelecek araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.