Sosyal bilgiler öğretimi kapsamında ilköğretim öğrencilerinde nedensellik kavramının gelişimi

Bu çalısma, sosyal bilgiler ögretimi kapsamında ilkögretim 4., 5., 6. ve 7. sınıf ögrencilerinin nedensellik kavramına iliskin bilgi ve becerilerinin ne düzeyde oldugu ve bunun sınıf, cinsiyet, okul (sosyo-ekonomik çevre) ve okul öncesi egitimi alma durumuna göre degisip degismedigini betimlemek amacıyla yapılmıstır. Çalısmada ?betimleyici arastırma? yöntemi kullanılmıs ve veriler hem nicel hem de nitel yöntemlerle elde edilmistir. Sınırlandırılmıs evren kullanılan bu çalısmada, nicel yöntemin örneklemini 465 ögrenci, nitel yöntemin örneklemini 160 ögrenci olusturmustur. Çalısmada veri toplama araçları arastırmacı tarafından gelistirilmis ve güvenirlik katsayıları .81 ile .89 arasında hesaplanmıstır. Arastırmada özetle asagıdaki sonuçlara ulasılmıstır. 1. Çocuklarda nedensellik kavramına iliskin toplam basarı puanları sınıf düzeyine göre aritmetik ortalamaları, 4. sınıflarda X =21,86; 5. sınıflarda X =25,88; 6. sınıflarda X =25,83 ve 7. sınıflarda X =28,67 seklindedir ve çocukların nedensellik kavramına iliskin toplam basarı puanları ile sınıf düzeyleri arasındaki fark anlamlıdır (F(3-461)=15,707, p<.01). Anlamlı fark; 4. sınıflar ile 5. sınıflar, 6. sınıflar ve 7. sınıflar arasında ikinciler lehinedir. 2. Çocuklarda nedensellik kavramına iliskin toplam basarı puanları ve nedensellik kavramına iliskin becerilerde (nedenini belirleme, sonucunu belirleme, tanımlama, iliskilendirme, sıralama ve sınıflama) sosyo-ekonomik çevreye göre anlamlı fark bulgulanmıstır. Anlamlı fark üst sosyo-ekonomik çevre lehinedir. iv 3. Çocuklarda nedensellik kavramına iliskin toplam basarı puanları ve nedensellik kavramına iliskin becerilerde (sonuç bulma becerisi dısında) cinsiyete göre anlamlı fark yoktur. Sonuç bulma becerisinde kız çocukları lehine anlamlı fark vardır. 4. Çocuklarda nedensellik kavramına iliskin toplam basarı puanları ve nedensellik kavramına iliskin becerilerde (nedenini belirleme, sonucunu belirleme, tanımlama, iliskilendirme, sıralama ve sınıflama) okul öncesi egitimi alma durumuna göre anlamlı fark vardır. Anlamlı fark okul öncesi egitimi alan çocuklar lehine gerçeklesmistir. 5. Bütün sınıf düzeylerinde ortak nedensellik testi basarı puanları ve neden, tanımlama, iliskilendirme, sıralama ve sınıflama sorularına iliskin basarı puanları ile kendi sınıf düzeyindekiler arasında ortak olanlar lehine anlamlı fark vardır. Sonuç sorularına iliskin anlamlı fark 5. ve 7. sınıflarda ortak sonuç soruları basarı puanları lehinedir. 6. Çocuklarda neden, sonuç, tanımlama, iliskilendirme, sıralama ve sınıflama becerilerine iliskin toplam basarı puanları sınıf düzeylerine göre anlamlı fark bulgulanmıstır. Neden bulma becerisinde anlamlı fark; 4. sınıflar ile 6. sınıflar ve 7. sınıflar arasında ikinciler lehinedir. Sonuç bulma becerisinde anlamlı fark; 4. sınıflar ile 5. sınıflar ve 7. sınıflar arasında ikinciler lehinedir. Tanımlama becerisinde anlamlı fark; 4. sınıflar ile 5. sınıflar, 6. sınıflar ve 7. sınıflar arasında ikinciler lehinedir. liskilendirme becerisinde anlamlı fark; 4. sınıflar ile 6. sınıflar ve 7. sınıflar arasında ikinciler lehinedir. Sıralama becerisinde anlamlı fark; 4. sınıflar ile 5. sınıflar, 6. sınıflar ve 7. sınıflar arasında ikinciler lehinedir. Sınıflama becerisinde anlamlı fark; 4. sınıflar ile 7. sınıflar arasında ikinci lehinedir. 7. Çocukların genel nedensellik testi basarı puanı ile nedenini bulma, sonucunu bulma, tanımlama, iliskilendirme, sıralama ve sınıflama becerilerine iliskin toplam basarı puanları arasında pozitif ve anlamlı iliski vardır. 8. Çocukların degisim ve süreklilik kavramı için degisimi süreklilikten daha iyi ifadelendirdikleri bulgulanmıstır.