Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bilimsel araştırma, yayın ve değerlendirme etiği düzeylerinin geliştirilmesi

Sosyal Bilgiler Dersi, bireylerin toplumla olan ilişkilerini anlamalarına yardımcı olan, kültürel, sosyal ve tarihsel bağlamları inceleyen bir çalışma alanıdır. Bu alan, toplumsal gelişmeleri ve değişimleri düzenleyerek, bireylerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeyi ve toplumsal sorumluluk bilincini uyandırmayı amaçlar. Ayrıca, tarih, coğrafya, psikoloji ve sosyoloji gibi bilimlerden faydalanarak, öğrencilerin etik değerler ve akademik dürüstlük kavramlarını benimsemelerine yardımcı olur. Bu nedenle, sosyal bilgiler dersi, yalnızca bilgi aktarımı değil, aynı zamanda bireylerin etik bir bilinç geliştirmeleri ve topluma katkıda bulunan, sorumlu vatandaşlar olmaları için sürekli bir süreçtir. Öğretmen adayları, sosyal bilimlerde kullanılan araştırma yöntemlerini öğrenerek bilimsel düşünme becerilerini geliştirmeli ve etik kurallara uygun davranmalıdır. Ayrıca, akademik yayın süreçlerini anlamak, intihalden kaçınma ve doğru kaynak gösterme konularında bilinçlenmeleri, kendi değerlendirme sistemlerine bu değerleri dâhil etmelerine olanak tanır. Değerlendirme etiği açısından, öğretmen adaylarının öğrencilerini değerlendirirken adil ve tarafsız bir yaklaşım benimsemeleri hem öğrencilerin öğrenme süreçlerini destekler hem de profesyonel kimliklerini güçlendirir. Bu bağlamda, Sosyal Bilgiler dersi, öğretmen adaylarının bilimsel araştırma, yayın ve değerlendirme etiği düzeylerini geliştirmeleri için önemli bir zemin sunmakta ve bilinçli, sorumlu bireyler yetiştirilmesine katkıda bulunmaktadır. Söz konusu çalışmada, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bilimsel araştırma, yayın ve değerlendirme etiği düzeylerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntemine dayanmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen; nitel boyutunda ise olgubilim deseni uygulanmıştır. Nicel boyutta, Trabzon Üniversitesi Fatih Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi Lisans Programı 2. sınıfında öğrenim gören 44 öğretmen adayı ile deney (24 aday) ve kontrol (20 aday) grubu oluşturulmuştur. Araştırmanın nicel boyutunda, "Bilimsel Araştırma, Yayın ve Değerlendirme Etiği Akademik Başarı Testi", "Bilimsel Araştırma, Yayın ve Değerlendirme Etiği Davranış Ölçeği", "Bilimsel Araştırma, Yayın ve Değerlendirme Etiği Duyuşsal Eğilim Ölçeği" ve "Bilimsel Araştırma, Yayın ve Değerlendirme Etiği Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı" kullanılmıştır. Nitel boyutta ise araştırmacı tarafından geliştirilen görüşme formu ve öz değerlendirme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizi için SPSS 21.0 paket programı kullanılmış; karışık ölçümler için çift yönlü varyans analizi ve Kruskal-Wallis H testi uygulanmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ön test ve son test akademik başarı, davranış, duyuşsal eğilim ve dereceli puanlama anahtarından aldıkları puanlar arasında son testlerin lehine anlamlı bir farklılık gözlemlenmiştir. Bu durum, öğretmen adaylarının uygulanan eğitim sonucunda bilgi ve becerilerinde belirgin bir gelişim sağladıklarını göstermektedir. Nitel boyutta, odak grup görüşmelerinden ve öz değerlendirme formlarından elde edilen bulgular, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bilimsel araştırma, yayın ve değerlendirme etiği becerilerinde belirgin değişiklikler kazandıklarını göstermektedir. ANAHTAR KELİMELER: Sosyal Bilgiler, Bilimsel Araştırma, Yayın, Değerlendirme, Etik, Öğretmen Adayı.