Sosyal temsiliyet bağlamında art deco'nun iç mekân tasarımına etkisi

Bu tez, 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan Art Deco stilinin, iç mekân ve mobilya tasarımı üzerindeki etkilerini tarihsel, kültürel ve estetik bağlamda incelemektedir. Art Deco'nun Fransa'da doğuşu, 1925 Paris Sergisi ile kazandığı uluslararası tanınırlık, ardından küresel yayılımı ve Türkiye'de özellikle erken Cumhuriyet döneminde modernleşme süreciyle kurduğu ilişki çalışmanın temel eksenini oluşturmaktadır. Tezde, Art Deco'nun biçimsel karakteri, malzeme kullanımı, üretim teknikleri ve iç mekân organizasyonuna dair estetik ilkeleri değerlendirilmiş; bu stilin kamusal yapılardan konut mekânlarına, sabit donatılardan hareketli mobilyalara kadar uzanan etkisi analiz edilmiştir. Araştırmada tarihsel betimleme yöntemi ile birlikte nitel analiz yöntemleri kullanılmış, dönemsel mimari belgeler, iç mekân görselleri, mobilya örnekleri ve tasarımcı projeleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Türkiye özelinde, Art Deco'nun yerel kültürel unsurlarla nasıl dönüştüğü, sadeleştirildiği ve yeniden üretildiği tespit edilmiş; özellikle zanaatkârlık, yerli malzeme kullanımı ve sınıfsal temsiller bağlamında yeni yorumlara kavuştuğu ortaya konmuştur. Tezde ayrıca, Art Deco'nun iç mekân kurgusundaki temsil gücüne, simetrik yerleşim, aksiyel yönlendirme ve dramatik ışık organizasyonu gibi mekânsal stratejiler üzerinden dikkat çekilmiştir. Seçili tasarımcılar ve Türkiye'den örnek uygulamalar üzerinden yapılan analizlerle, stilin zamansal ve kültürel bağlamlarda nasıl yeniden biçimlendiği karşılaştırmalı olarak ortaya konmuştur. Bununla birlikte, modern iç mekânlarda Art Deco'nun yeniden yorumlanışı da tezde kapsamlı şekilde incelenmiştir. Bu çerçevede, minimalist tasarım ilkeleriyle sadeleştirilmiş biçimsel düzenlemeler, güncel üretim teknolojileriyle bütünleşen malzeme kullanımları ve dijital kontrollü aydınlatma sistemlerinin kullanımı değerlendirilmiştir. Çağdaş projeler üzerinden yapılan örneklemeler, Art Deco'nun nostaljik bir stil olmaktan çıkıp, günümüz kullanıcı alışkanlıklarına, işlevsel ihtiyaçlara ve sürdürülebilir tasarım ilkelerine yanıt veren bir iç mimarlık yaklaşımı hâline geldiğini göstermektedir. Çalışma, Art Deco'nun sadece geçmişe ait bir estetik olmadığını; günümüzde de işlevsel ve temsili değerini koruyan, güncel üretim teknikleri ve kullanıcı merkezli tasarım anlayışlarıyla yeniden biçimlenen çok katmanlı bir tasarım dili olduğunu ortaya koymaktadır.