Sözlü yargılama usulü

ÖZET Sözlü yargılama usulü, çekişmeli yargıda uygulanan özel bir yargılama usulüdür. 1711 sayılı Kanun'la getirilen değişiklikten önce sulh hukuk mahkemelerinde uygulanmakta olan sözlü yargılama usulü, bu değişikliğin ardından yerini basit yargılama usulüne bırakmıştır. Ancak sözlü usul, yürürlükten kaldırılmamıştır. Bugünkü yasal düzenleme uyarınca iş mahkemelerinde sözlü yargılama usulü uygulanmaktadır. Dolayısıyla sözlü yargılama usulü, iş mahkemelerinin geniş görev alanı çerçevesinde halen medeni yargıda etkin bir usuldür, iş yargısı ile sözlü yargılama usulünün bu birlikteliği nedeniyle tezimizde sözlü usulün esasları iş mahkemelerindeki yargılama hüküm ve ilkeleriyle beraber incelenmiştir. Devlet yargılamasına alternatif ve barışçı uyuşmazlık çözüm arayışlarının yaşandığı günümüzde, sözlü yargılama usulü özellikle tarafların mahkemeye birlikte başvurusunu kabul eden kendine özgü sistemiyle bir bakıma hakimin tarafsız bir arabulucu gibi davranmasıyla taraflara uyuşmazlığı sulh yoluyla basit, çabuk, daha az masrafla ve barışçı bir yöntemle çözebilme olanağını sağlamaktadır. Bu esas, iş yargılamasında davanın başında yerine getirilmesi zorunlu sulh teşebbüsü ile birlikte değerlendirildiğinde anlamlı bir bütünlük oluşturmaktadır. Tezimizde bu yöntem önemle incelenmeye çalışılmış ve yargı sistemimizin aksayan bazı yönlerine bir çözüm olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, ilk kısımda genel olarak yargılama usulü kavramı, farklı yargılama usullerinin kabul edilmesinin nedenleri ve gerekliliğine işaret edilmiştir. Daha sonra sözlü yargılama usulünün esasları, genel yargılama usulünden ayrıldığı noktalar, işlevi, uygulanma alanı, iş mahkemelerinde arz ettiği görünüm ele alınmıştır. Ayrıca sözlü yargılama usulünün uygulandığı davaların ortalama görülme süresi ile sulh yoluyla çözüme dair istatistikler sunulmuştur.