Spontan intrakraniyal kanamalı hastalarda beyin tomografisinde optik sinir kılıf çapı ölçümünün prognozu öngörmede etkinliği

Giriş ve Amaç: BBT görüntülerinde optik sinir kılıf çapı ölçümü; invaziv olmayan bir yöntem olması ve ek bir işlem gerektirmeden mevcut BBT görüntülerinden ölçülebilmesi sebebiyle acil serviste hastaların prognozunu göstermede kullanışlı bir tanı aracı olabilir. Bu hipotezi test edebilmek için planladığımız bu çalışmada intrakranial kanaması olan hastalarda optik sinir kılıf çapının BBT'den yapılan ölçümlerinin mortaliteyi öngörüp görmediği ve prognozla ile ilişkisi olup olmadığının değerlendirilmesi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Dokuz Eylül Üniversitesi Acil Servisine son dört yılda başvuran (01.01.2014-01.01.2018) ve bilgisayarlı beyin tomografisi ile non-travmatik intrakraniyal kanama tanısı konan tüm hastalar çalışmaya dahil edildi. Optik sinir kılıf çapı ölçümleri, radyoloji hekimlerince hasta bilgilerine kör olarak, PACS sistemi kullanılarak yapıldı. Çalışma ekibince hasta dosyaları incelenerek hastaların demografik bilgileri, hastanede yatış süreleri, yattıkları servisler, aldıkları tedaviler, cerrahi yapılıp yapılmadığı ve mortaliteleri belirlendi. Optik sinir kılıf çapı ile kanama lokasyonu ve prognostik faktörlerin ilişkisi değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamıza alınan 142 hastada BBT'de en sık tespit edilen kanama tipi SAK'dı (N:83, %58,5). Sistolik ve diyastolik kan basıncı yüksek olan, GKS düşük olan, saturasyonu düşük olan hastaların ölümle sonlanımı arasında anlamlı ilişki tespit edildi. Tek taraflı kanamalara göre bilateral kanamalarda OSKÇ'larının artmış olduğu belirlendi. SAK'lı hastalarda tüm ölçümlerin daha yüksek olduğu tespit edildi. Hastalara uygulanan spesifik tedaviler ile OSKÇ ölçümleri karşılaştırıldığında cerrahi müdahaleler uygulanan hastalarda (operasyon ve/veya girişimsel tedavi) OSKÇ'larının daha geniş olduğu görüldü (p<0.001 ve p=0.001). Cerrahi müdahale gereksinimi açısından, sağ gözde OSKÇ>5,05 için duyarlılık %55,9 ve seçicilik % 67,5 olarak belirlendi (AUC 0,672; %95 GA 0,583-0,762) Sol gözde OSKÇ>5,05 için duyarlılık %61 ve seçicilik % 64 olarak AUC: 0,668 (%95 GA: 0,579-0,757). Kanama ile ilişkili ölüm olasılığı için sağ gözde OSKÇ>5,15 için duyarlılık %55,7 ve seçicilik % 72,8 olarak belirlendi (AUC 0,667; %95 GA 0,577-0,756) Sol gözde OSKÇ>5,05 için duyarlılık %60,7 ve seçicilik % 70,4 olarak AUC: 0,652 (%95 GA: 0,559-0,744). Sonuç: Kanamanın lokasyonu ile OSKÇ ölçümleri karşılaştırıldığında bilateral kanamalarda ve kanama tiplerinden SAK'da OSKÇ'larının daha geniş olduğu belirlendi. Acil servis sonlanımı değerlendirildiğinde ölen ve yoğun bakım/servise yatan hastalarda, hastaneye yatırıldıktan sonra ölen hastalarda, cerrahi/girişimsel tedavi ihtiyacı olan hastalarda anlamlı olarak OSKÇ geniş olarak ölçülmüştür. Buna karşılık bu ölçümlerin cerrahi müdahale gereksinimi, ölüm ve yoğun bakım ihtiyacını öngörmede kullanılması için duyarlılığı düşüktür. Bu nedenle hastaların prognozunun değerlendirilmesinde BBT'de OSKÇ tek başına yeterli bir kriter değildir. Anahtar Kelimeler: spontan kafa içi kanama, optik sinir kılıf çapı, Bilgisayarlı beyin tomografisi, subaraknoid kanama, intrakraniyal hematom