Su kalitesinin Hazar gölü ve Keban baraj gölü Capoeta umbla (Heckel,1843) popülasyonlarının büyüme biyolojisine etkileri

Bu çalışmada, Hazar Gölü ve Keban Baraj Gölü'nde yaşayan Capoeta umbla populasyonlarının büyümesine su kalitesi parametrelerinin etkisi araştırılmıştır. Sıcaklık, çözünmüş oksijen, pH ve elektriksel iletkenlik, kalsiyum (Ca+2), magnezyum (Mg+2), amonyum (NH4+), nitrit (NO2-), nitrat (NO3-), klorür gibi su kalitesi parametreleri ( Cl-), fosfat (PO4-3) ve sülfat (SO4-2) Eylül 2019 - Ağustos 2020 tarihleri arasında incelenmiş ve Su Kirliliği ve Kontrolü Yönetmeliği Kıta İçi Su Kaynakları Sınıflarının Kalite Kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Yönetmeliğe göre Hazar Gölü su kalitesi çözünmüş oksijen, oksijen doygunluğu, su sıcaklığı, amonyum azotu, toplam fosfor, nitrat-azot, nitrat azotu, biyolojik oksijen ihtiyacı açısından 1. sınıf olarak sınıflandırılmakta; klorür iyonu açısından 3. sınıf olarak; pH açısından 4. sınıftır. Hazar Gölü'nde ortalama klorofil değeri 1,09 µg/ L olması, onun oligotrofik göl kategorisine ait olduğunu gösterir. Seki disk derinliği 3,8 m idi, bu da Hazar Gölü'nün ışık geçirgenliği açısından oligotrofik seviyede olduğunu göstermiştir. 10 µg/L'den düşük toplam fosfor için gölün oligotrofik, 10-20 µg/L için mezotrofik ve 20 µg/L'den fazla ise ötrofik olarak adlandırıldığı ifade edilmiştir. Bu değer gölde 0,02 µg/L olarak ölçülmüştür; bu nedenle gölün oligotrofik olduğu sonucuna varılabilir. Ayrıca gölün alkalinite değerleri 402-450 mg CaCO3/L arasında değiştiği için çok sert su özelliğine sahiptir. Keban Baraj Gölü su örnekleri çözünmüş oksijen, oksijen doygunluğu, su sıcaklığı, oksijen doygunluğu, elektriksel iletkenlik pH, klorür, BOI, amonyum, nitrat azot açısından 1. sınıfa, nitrit azot açısından ise 2. sınıfa girmiştir. Birinci kalite su, yüksek kaliteli su veya çok iyi su durumunu ifade eder. 1.36 μg/L ortalama klorofil değeri, oligotrofik göl kategorisini gösterir. 10 μg/L'nin altındaki toplam fosfor için gölün oligotrofik, 10-20 μg/L için mezotrofik ve 20 μg/L'den fazla ötrofik olduğu rapor edilmiştir. Göldeki klorofil ortalama değeri 1.36 μg/L. ve toplam fosfor 0.035 mg P/L olarak olarak kaydedilmiştir. Dolayısıyla klorofil a ve toplam fosfor değerlerine göre gölün oligotrofik olduğu sonucuna varılabilir. Hazar Gölü'nde 416 C. umbla örneği ve Keban Baraj Gölü'nde 560 balık örneği üzerinde çalışılmıştır. Uygulanan "t testi"ne göre elde edilen "b" değerinin 3'ten farklı olduğu (p<0.05) ve erkek, dişi ve tüm popülasyondaki büyümenin "negatif allometrik" olduğu belirlenmiştir. Hazar Gölü'ndeki C. umbla bireylerinin daha az boy, ağırlık ve kondisyon faktörü değerlerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Hazar Gölü pH toplam sertlik ve kalsiyum değerleri Keban baraj Gölü'nden daha yüksek seviyelerde belirlenmiş ve bu değerlerin balık yaşamını sınırlayıcı faktör sınırında olduğu tespit edilmiştir.