Su ürünleri işletmelerinde çalışan mühendislerin iş doyumu ve güvenlik iklimi tutumu ile işten ayrılma niyetlerinin belirlenmesi

Bu araştırmanın amacı, su ürünleri yetiştiricilik, işleme (paketleme ve ambalajlama) ve yem üretimi yapan işletmelerde çalışan fakülte mezunu iş görenin iş doyumu düzeyi, güvenlik iklimi tutumu ve işten ayrılma niyeti düzeylerinin belirlenmesidir. Çalışma nicel araştırma yöntemi üzerinden yürütülmüştür. Bu çerçevede, 26 bireysel soru, 3 alt boyuttan oluşan 20 soruluk Minnesota iş doyumu ölçeği ve 4 soruluk işten ayrılma niyeti ölçeği kullanılmıştır. İş görenin güvenlik iklimi tutumunu belirlemek amacıyla İskandinav Güvenlik İklimi ölçeğinden uyarlanan 31 soruluk bir ölçek kullanılmış, faktör analizi sonucu 22 soruluk bir ölçek elde edilmiş ve kullanılmıştır. Saha çalışması İzmir, Aydın ve Muğla illerinde Ekim 2018- Aralık 2019 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş, illerde 110 civarında gerçek ve tüzel kişi işletmesi ziyaret edilmiş, 276 anket formu elde edilmiştir. 129 anket formu ise sosyal medya uygulamaları üzerinden elde edilmiştir. Toplam 340 anket istatistiki değerlendirmeye alınmıştır. İstatistiki analizler için SPSS, Faktör analizleri için SPSS ve LISREL paket programları kullanılmış, geçerlik ve güvenirlik için Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmış, Kaiser – Myer -Olkin (KMO) ile Bartlett uygulanmıştır. Parametrik yöntemlerden Bağımsız Örneklem t" test (t-tablo değeri), ANOVA" test (F-tablo değeri) yöntemi ve üçten fazla değişken için Tukey testi kullanılmıştır. Parametrik olmayan yöntemlere uygun şekilde Mann-Whitney U" test (Z-tablo değeri) Kruskal-Wallis H" test (χ2-tablo değeri) ve üçten fazla karşılaştırmalar için Bonferroni ikili düzeltmeler testi uygulanmıştır. Normal dağılıma sahip olmayan ölçüm değerlerinin birbirleriyle ilişkisinin incelenmesinde Spearman korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen verilere göre yaş düzeyi arttıkça iş doyumunun (İD) arttığı, güvenlik iklimi (Gİ) önlemlerine katılımın arttığı, işten ayılma niyetinin (İAN) azaldığı tespit edilmiştir. Cinsiyetler arasında İD açısından fark olmadığı, Gİ'de anlamlı fark bulunduğu İAN açısından farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Aylık net gelir arttıkça İD ve Gİ'nin arttığı, İAN'nin azaldığı belirlenmiştir. Haftalık çalışma süresi arttıkça İD ve Gİ azalmakta, İAN artmaktadır. Hafta sonu tatili yapma olanağı İD ve Gİ tutumunu artırdığı, İAN'ni azalttığı belirlenmiştir. Değerlendirmeler sonucunda, iş doyumunun güvenlik iklimi ile doğru orantılı olarak etkileşimde bulunduğu, işten ayrılma niyeti ile ters orantılı bir etkileşimi olduğu, güvenlik iklimi tutumunda artış işten ayrılma niyetinde azalmaya sebep olduğu, iş doyumu ve güvenlik iklimi tutumu puanlarının düşmesinin işten ayrılma niyetinin artırdığı tespit edilmiştir. İşten ayrılma niyeti ile iş doyumu ve güvenlik iklimi arasında istatistiki anlamda ters yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.