Sürdürülebilirlik muhasebesi ve raporlaması: Borsa İstanbul'da bir uygulama

İşletmelerin faaliyetleri sonucunda finansal sonuçlar meydana gelirken aynı zamanda sosyal ve çevresel sonuçlar da meydana gelmektedir. Bu sonuçlar neticesinde 1970'lerden itibaren dünya genelinde yapılan çeşitli araştırma ve toplantılarda sürdürülebilirlik kavramı gündeme gelmeye başlamıştır. Günümüzde işletmelerin yayınlamış oldukları raporlarda finansal boyutların yanında sosyal ve çevresel boyutlara da sürdürülebilirlik raporları ile yer vermeleri beklenmektedir. Son zamanlarda dünyada ve Türkiye'de sürdürülebilirlik raporu yayınlayan şirket sayısı önemli ölçüde artış göstermiştir. İşletmelerin sosyal, çevresel ve ekonomik sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşma seviyeleri sürdürülebilirlik performansı ile değerlendirilmektedir. İki hava yolu taşımacılığı sektöründe hizmet veren işletmenin kurumsal sürdürülebilirlik performansının değerlendirilmesini amaçlayan bu çalışmada ÇKKV (Çok Kriterli Karar Verme) yöntemlerinden yararlanılmıştır. Üç kısımdan oluşan araştırmada öncelikle BİST (Borsa İstanbul) Sürdürülebilirlik Endeksi'ne dâhil olan havayolu taşımacılığı şirketlerinin kurumsal sürdürülebilirlik performansları TOPSIS yöntemi ile incelenmiş ve araştırma sonucunda kurumsal sürdürülebilirlik performanslarına ilişkin başarılarının durumları ortaya konmuştur. Araştırma sonucunda sürdürülebilirlik performanslarının boyutlar bazında şirketler arasında anlamlı farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Yapılan analizlere göre, sosyal sürdürülebilirlik boyutunda Türk Hava Yolları (THYAO) üç yıl (2021- 2023) boyunca istikrarlı ve yüksek bir performans sergileyerek bu alanda lider konumda yer almıştır. Öte yandan Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. (PGSUS), çevresel ve ekonomik sürdürülebilirlik boyutlarında öne çıkmış, özellikle 2022 ve 2023 yıllarında ideal çözüme en yakın değerlere ulaşarak bu alanlardaki kurumsal stratejilerinin başarısını ortaya koymuştur. Bu bulgular, işletmelerin sürdürülebilirlik yaklaşımlarında odaklandıkları boyutların farklılaşabildiğini ve performanslarının bu doğrultuda şekillendiğini göstermektedir. Çalışma, TOPSIS yöntemiyle elde edilen veriler aracılığıyla sektörel sürdürülebilirlik performansının ölçülebilir, karşılaştırılabilir ve değerlendirilebilir bir yapıya kavuşturulmasına katkı sağlamıştır. Bu yönüyle araştırma hem sürdürülebilirlik raporlamasının önemini vurgulamakta hem de çok kriterli karar verme yaklaşımlarının uygulamalı analizlerde nasıl etkili kullanılabileceğine dair literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Bu doğrultuda işletmelere sürdürülebilirlik raporlamasına önem vermeleri önerilmektedir.