Suriye krizinin Türkiye ile Suriye arasındaki ticari ilişkilere yansımaları ve savaş sonrası muhtemel ticari ilişkilerine yönelik senaryolar

Türkiye ve Suriye iki komşu ülke olarak uzun yıllardır ticari, siyasi ve ekonomik ilişkiler içerisindedir. Bu iki ülke bir sınır çizgisi ile ayrılsa da akrabalık ilişkileri tarih boyunca çok güçlü olmuştur. Savaşların ve krizlerin sadece meydana geldiği ülke ile sınırlı kalmadığı ve yakın olan tüm bölgeleri kapsadığı su götürmeyen bir gerçektir. Bu yüzden Suriye ve Türkiye arasındaki ilişki birden fazla aşamadan geçmiş; Suriye'de meydana gelen siyasi sorunlar, krizler ve savaşlar aralarındaki karşılıklı ticaret üzerinde büyük bir etki yaratmıştır. Bu çalışmada, iki ülke arasındaki ticaret hareketi üç zaman diliminde sunulmaktadır. 2000'den önceki ilk dönemde su sorunları ve gergin siyasi olaylar nedeniyle ticari ilişkilere istikrarsızlık damgası vururken, 2000'den 2010'a kadar olan ikinci dönemde, iki ülke arasındaki ticaret hacmini olumlu yönde etkileyen birçok ikili ticaret anlaşması imzalanmıştır. 2011'den sonraki üçüncü dönem ise savaşın başlamasına denk gelmiş ve Suriye'de uzun yıllar devam eden savaşın ticaret mekanizmasında meydana getirdiği değişiklikler ele alınarak savaşın Türkiye üzerindeki etkisinden bahsedilmiştir. Özellikle Suriye'nin Türkiye ile arasındaki ticari ilişkiler ciddi şekilde zarar görmüştür. Fakat Kuzey Suriye'de güvenli bölgenin kurulması, karşılıklı ticaret hareketinin gidişatında niteliksel bir dönüm noktası olmuş ve bölgedeki ticaret hareketinin canlanmasında önemli bir rol oynamıştır. Yine bu çalışmada elde edilen istatistikler ışığında Suriye savaşının Suriye ile Türkiye arasındaki karşılıklı ticaretin bel kemiğini oluşturan ana sektörleri olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, Türkiye'nin önemli kayıplara uğradığı sonucuna varılarak krizin sona ermesinden sonra gerçekleşmesi beklenen üç senaryo ileri sürülmüş ve her birine göre Türkiye ile Suriye arasındaki ticaret alışverişi mekanizmaları sunulmuştur