Süt ineklerinde yağ dokusu mobilizasyonu ile puerperal dönem fertilite performansının değerlendirilmesi

Bu çalışmada, süt sığırlarında doğum öncesi ve sonrası sırt bölgesi yağ kalınlığı (SBYK) değişimlerinin metabolik parametreler, postpartum hastalık insidansı ve fertilite üzerine etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında primipar (n=120) ve multipar (n=120) Holstein inekler kullanılmış olup, çalışmaya sistemik hastalık ya da fertilite sorunu bulunmayan klinik olarak sağlıklı bireyler dâhil edilmiştir. SBYK ölçümleri doğumdan 60 gün önce (SBYK1), 5 gün önce (SBYK2), doğumdan sonra 21. (SBYK3), 40. (SBYK4) ve 80. (SBYK5) günlerde olmak üzere beş farklı zamanda gerçekleştirildi. Ölçümlerden elde edilen verilere göre, doğum öncesi ve sonrası yağ kalınlığı farkı (∆ SBYK) esas alınarak inekler eşit sayıda dört alt gruba ayrıldı. Bu gruplar primipar Grup 1 (max ∆ SBYK) , Primipar Grup 2 (min ∆ SBYK) , Multipar Grup 1 (max ∆ SBYK) ve Multipar Grup 2 (min ∆ SBYK) olarak isimlendirildi. Kan örnekleri doğuma beş gün kala ve doğumdan beş gün sonra olmak üzere iki farklı zamanda alındı. Kalsiyum, fosfor, magnezyum, BHBA, NEFA, AST, GGT, glukoz, kolesterol, BUN, total protein ve albumin düzeyleri belirlendi. Ayrıca, gebelik oranları ile retensio secundinarum, septik metritis ve ketozis gibi postpartum hastalık insidansları da gruplar bazında değerlendirildi. Bulgular doğrultusunda, Multipar Grup 1 ineklerde postpartum BHBA (0,995 mmol/L) ve NEFA (0,660 mmol/L) düzeylerinde artış; glukoz (48,2 mg/dL) ve kalsiyum (9,15 mg/dL) düzeylerinde azalma saptanmıştır. Primipar Grup 1'de de BHBA (0,891 mmol/L) ve NEFA (0,923 mmol/L) düzeylerinin yüksek olduğu, ayrıca total protein ve GGT düzeylerinin Grup 2'ye göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Gebelik oranları, Primipar Grup 1'de %36,6, Multipar Grup 1'de ise %41,6 olarak saptanmış; ilgili Grup 2'lerde bu oranlar sırasıyla %70,0 ve %61,6'ya ulaşmıştır. Retensio secundinarum ve septik metritis oranları yağ kaybı yüksek gruplarda daha fazla görülmüş; ketozis sıklığı özellikle Multipar Grup 1'de %26,0 ile dikkat çekici düzeyde bulunmuştur. Sonuç olarak, doğum öncesi yağ rezerv düzeyinin ve doğum sonrası dönemdeki yağ kaybı miktarının, süt sığırlarında metabolik denge ve reprodüktif performans üzerinde etkili olabileceği düşünülmektedir. Bu doğrultuda, sırt bölgesi yağ kalınlığının düzenli olarak izlenmesi, geçiş dönemi yönetiminde erken risk belirleme aracı olarak değerlendirilebilir. Bu yaklaşımın, metabolik hastalıkların önlenmesi ve fertilite performansının desteklenmesi açısından katkı sağlayabileceği öngörülmektedir.