Sıvı köpük sabun, alkol, borik asit karışımı ve antiseptikten oluşan fiksasyon-preservasyon solüsyonu ile tespit edilmiş kadavralarda farklı saklama koşullarının etkisinin araştırılması

Anatomi eğitiminde ana materyal olan kadavraların tespiti çok önemlidir. Kadavra, yaşam fonksiyonlarını kaybetmiş bir insan veya hayvan vücudunun eğitim ve araştırmalarda kullanmak için muhafaza edilir. Canlılığını kaybettikten sonra kadavrada iç ve dış organların yapısal ve biçimsel bozulmaları, kokuşma ve dokunun gerginliğini kaybetmesi, dokularda sertleşme gibi sorunlar meydana gelir. İdeal bir tespit solüsyonundan dokuları ve organları uzun süre koruması, diseksiyon için yeterli doku sertliğini sağlaması, organ ve dokuların doğal renklerini koruması beklenmektedir. Formaldehitin, çeşitli alanlarda kullanımının yanında insan sağlığına çok ciddi zararları vardır. Hem formaldehitin zararlarından korunmak hem de istenen özellikleri sağlayan tespit solüsyonları geliştirmek için çeşitli kimyasallar üzerinde çalışıldığı görülmektedir. Bu çalışmalar incelendiğinde formaldehit olmayan tespit solüsyonlarında tutulan kadavralarda belli başlı ortak sorunların görüldüğü belirlenmiştir. Bu sorunlar kadavranın genel anatomik yapısının değişmesine sebep olarak; uzun vadede eğitim materyali olarak kullanılmasına imkan vermemektedir. Bu çalışmada sıvı köpük sabun, alkol, borik asit karışımı ve antiseptik (benzalkoniyum klorür)'den oluşan fiksasyon-preservasyon solüsyonunu (SEFS) geliştirerek insan sağlığına zarar vermeyen, uzun süre anatomik formunu koruyup, üzerinde eğitim ve araştırma için çalışılabilen kadavralar hazırlamaya imkân sağlayan kolay hazırlanabilir, düşük maliyetli bir kadavra hazırlama yöntemine ulaşmak ve bu kadavraların diseksiyon derslerinde daha uzun vadede kullanılması hedeflenmektedir. Çalışmada 28 adet rat 4 eşit gruba ayrılarak kullanıldı. Kadavralar tespit edildikten sonra 3, 6 ve 9. Aylarda subjektif değerlendirmeyle birlikte sertlik ve renk yönünden analiz için örnekler alındı. Çalışmada gözlemsel incelemede I. Grup (SEFS+Sığır Jelatini SEFS solüsyonunda tutulan) ve II. Grup (SEFS+Agar Agar SEFS solüsyonunda tutulan) grupların anatomik formunu koruduğu, hacimsel olarak kaybın daha az olduğu belirlenmiştir. SEFS solüsyonunda tespit edilen kadavralar karşılaştırıldığında Agar Agarın Sığır Jelatinine göre daha etkin sonuçlar verdiği görüldü. III. Grup (SEFS+Sığır Jelatini kilitli poşette tespit edilen) ve IV. Grup (SEFS+Agar Agar kilitli poşette tespit edilen) Gruplarda renklerde bozulmalar olduğu, canlılığını kaybettiği görülmüştür. Diseksiyon sonrasında kilitli poşetlerde tutulan kadavralarda (III-IV. Grup) organlarda hacimsel olarak kaybın daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak subjektif ve objektif değerlendirmeler sonucunda ulaşılan bulgularda "ideal" tespit solüsyonunu oluşturma manasında doğru adımlar atıldığı görülmektedir.