Tanzimat sonrası Kütahya Medreseleri (1839-1924)

Medreseler, son bin yıllık süreçte, eğitim tarihimizdeki en önemli ve sistemli İslami Eğitim Kurumları olarak karşımıza çıkmaktadırlar. Bu kurumlar, en parlak, görkemli ve verimli dönemlerini Selçuklu ve Anadolu Selçuklu Devleti'ni müteakiben Osmanlı Devleti'nde yaşamışlardır. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nin yaklaşık son yüzyılını ifade eden Tanzimat Sonrası süreçte klasik bir osmanlı şehri olup, uzun yıllar Anadolu Eyaleti'ne merkezlik eden Kütahya'da faal halde bulunan medreseler, hem fiziki-mimari özellikler, hem de eğitim-öğretim faaliyetleri bağlamında çok yönlü olarak tespit edilip değerlendirilmiştir. Çalışmamızda, 4 tanesi Germiyanoğuları Dönemi, 16 tanesi Klasik Dönem ve 15 tanesi de Tanzimat Dönemi itibariyle hizmete başlayan toplam 35 medrese tespit edilmiş olup bu medreselerin neredeyse hepsi 1924 yılına kadar faaliyetlerini sürdürmüşlerdir. Bu medreseler genel itibariyle bânilerinin ismiyle anılmakta olup, çoğunlukla bina şeklinde inşa edilmişlerdir. Bütünüyle vakıf eseri olan medreselerin birçoğunun vakfiyesine ulaşılamamıştır. Vacidiye Medresesi, müze olarak varlığını sürdürmekte, İshak Fakih ve Rüstem Paşa Medreseleri ise iyileştirme çalışmaları yapılmış durumdadır. Diğer medreseler ise neredeyse tümüyle yok olmuş durumdadır. Anahtar Kelimeler: Kütahya, Eğitim, Medrese, Müderris.