Tarihi sokak strüktürlerinde Cumhuriyet Dönemi'nde meydana gelen değişimlerin koruma bağlamında irdelenmesi: Kemeraltı-871 Sokak örneği

Kentsel tarihin korunmasında önemli bir yeri olan tarihi sokak strüktürleri,kentsel gelişmelerlezorlanan yapılarıyla, günümüze değişerek ve özgün değerlerini kaybederek gelmişlerdir. AntikDönem'de ızgara plan sisteminde gelişen sokak dokuları, Osmanlı Dönemi'nde yeriniyerleşme sistemine bağlı olarak gelişen organik sokak dokularına bırakmıştır. Ancak bu sistemCumhuriyet ile hız kazanan Modernleşme'nin de etkisi ile uygulanabilirliğini yitirmiştir.Cumhuriyet'in kırılma noktaları ile oluşan ve 1923-1950, 1950-1980 ve 1980 sonrası olarakayrıştırılabilen dönemler içerisinde, sürekli yön değiştiren kültürel, ekonomik, ideolojik,politik vb. Koşullara paralel olarak tarihi sokaklar tahrip olma sürecini yaşamışlardır. 1973yılında sokakların ?sit? adı altında tariflenen alanın bir parçası olarak koruma altına alınmalarıbile bu olgunun önüne geçememiştir. 1980 sonrasında artan kentsel koruma yaklaşımlarıiçerisinde değerlendirilen tarihi sokaklar, farklı müdahale türlerini içeren koruma uygulamalarıkarşılaşmışlar ve kent içerisinde tüketilen alanlara dönüşebilmişlerdir.İzmir-Kemeraltı ticaret bölgesi de Cumhuriyet'in belirlenen dönemleri içerisinde yaşadığıdeğişimler sonucu doku karakterinde bozulmalar yaşamış, kent içinde çöken bir tarihi merkezkonumuna gelmiştir. 1978 yılında Kemeraltı'nın ?sit? olarak ilan edilmesi bile bu değişimleriengelleyememiştir. Kent tarihi içerisinde köklü bir geçmişe sahip merkezde, bu tarihisergileyebileceği sokaklar farklı ölçekte yaşanan sorunlarla karşı karşıya kalmışlardır.Kemeraltı'nda örnek bir koruma-yenileme çalışması yapma amacıyla sahip olduğu tarihinitelikleri ve konumsal önemiyle seçilen 871 sokak; sosyal, ekonomik ve fiziksel birçok veriyiiçinde barındırmaktadır. Anıtsal nitelikli tarihi yapıları ve tekil ticaret yapılarıyla zengin birkültürel mirasa sahiptir. Ancak sokak Cumhuriyet Dönemi içerisinde Kemeraltı'na paralel birdeğişim ve tahrip olma süreci yaşamış, sahip olduğu kültürel mirastan ödün vermek zorundakalmıştır. Bunun yanında sokak, günümüz koşullarında genelden özele indirgenebilen pek çoksorun yaşamaktadır. Mevcut olan bu sorunlara karşılık detaylı analiz çalışmalarıyla, sokağınkorunarak çağdaş yaşama aktif bir şekilde katılımını amaçlayan öneriler geliştirilebilmektedir.Kemeraltı-871 sokak aracılığıyla ortaya konan bu örnek çalışma, koruma yaklaşımlarınınsokak ölçeğine taşınmasının bir denemesini oluşturmaktadır.