Tarihî Türk yazı dillerinde dinî terimler

Tarihî Türk Yazı Dillerinde Dinî Terimler isimli bu çalışma Orhon, Uygur, Karahanlı, Harezm ve Kıpçak dönemleri ile bu dönemlerden belli başlı seçme eserlerin taranmasıyla oluşturulmuş tematik bir söz varlığı incelemesidir. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışma, Tarihî Türk Dili Sahasına Kısa Bir Bakış ve Tematik Söz Varlığı İncelemesi olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Tarihî Türk Dili Sahasına Kısa Bir Bakış adlı birinci bölümde yukarıda adı zikredilen dönemlerden, dönemlerin edebî eserlerinden bahsedilmiş ve bu dönemlere ait eserlerin kısa bir tanıtımı yapılmıştır. Çalışmanın esas kısmı olan ikinci bölümde ise; bu beş döneme ait dinî ifadeler çeşitli metinlerden taranarak tematik bir tasnife tabi tutulmuştur. Daha sonra dönemsel karşılaştırma yapılarak terimin hem geçtiği hem de geçmediği dönemler sırasıyla belirtilmiştir. Bu dönem karşılaştırmasıyla amaçlanan; ifadenin dil coğrafyasındaki gelişim evresini, köken bilgisini ve anlam alanının yüzyıllar geçtikçe nasıl değişime uğradığını göstermektir. Orta Asya Türk toplumlarının özellikle coğrafya münasebetiyle komşu milletlerle yaptığı her türlü etkileşimlerin, dinde yaşanan değişikliklerin kelimeler üzerinde nasıl bir etki bıraktığı bu dönemsel çalışmayla ortaya konmak istenmiştir. Örneğin belgü ifadesinin İslamiyet öncesi Türk toplumlarında "iz, işaret; alamet, nişan" gibi anlamlara gelirken İslamiyet'in kabulüyle birlikte "ayet" şeklinde tanıklanması, dinî bir anlama bürünmesi dinde meydana gelen değişikliğin dile de yansıdığının göstergesi olmuştur. Anahtar Kelimeler: Türklük incelemeleri, dinî terim, tematik söz varlığı incelemesi, etimoloji, morfoloji