Tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesi: İzmir Sümerbank Basma Sanayi Yerleşkesi örneği

Tarihi yapıların, sosyal, kültürel, tarihi ve mimari değerlerin simgesi olması, tarihi yapıların korunması fikrini ortaya çıkarmaktadır. Tarihi yapıların gelecek kuşaklara aktarılması ve kültürel sürekliliğin sağlanmasını hedef alan koruma disiplininin temel eylem alanlarından biri yeniden işlevlendirmedir. Tarihi yapıları yeniden işlevlendirme, kullanım dışı kalmış yapılara, mekânsal ve yapısal özellikleri ile örtüşen, yeni kullanım olanaklarının sağlanmasıdır. Yeniden işlevlendirme koruma disiplini ile toplumun geçmişiyle etkileşim kurmasını sağlayan tarihi değerler yeniden hayat bulmaktadır.Tarih içinde çeşitli işlevlere karşılık vermek üzere tasarlanmış olan tarihi yapılar, yaşam standartlarının ve gereksinimlerinin değişmesi ile kullanılmayarak, zaman içerisinde bakımsızlıktan ve olumsuz çevre şartlarından dolayı yok olmaya mahkûm kalmışlardır. Verilecek olan yeni işlev, yapının mimari, sosyal ve kültürel değerlerine sadık kalınarak, çevresel etkenlerinde dikkate alınması ile tespit edilmelidir. Yeniden işlevlendirilerek kent silüetine olumlu etkisi olan bu tarihi yapılar ayrıca kentler için birer prestij yapılarıdır.Bu çalışmada, Tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesi kapsamında bir tarihi endüstriyel alan olan, İzmir Sümerbank Basma Sanayi Yerleşkesi incelenmiştir. Yerleşke, Cumhuriyet döneminin modernist yaklaşımlarını yansıtması ve fiziksel çevrenin organizasyonu üzerinden halka yeni bir yaşam tarzı sunması açısından önem taşımaktadır.İzmir Sümerbank Basma Sanayi'nin kapatılmasını takiben, 2000 yılından itibaren kullanılmayan ve çöküntü alanı haline gelmiş alan, 2008'de bir kısmının eğitim işlevi ile organize edilmesinin ardından yerleşke bütünlüğünü kaybetmiştir.Tez kapsamında öncelikle, İzmir Sümerbank Basma Sanayi yerleşkesinin oluşum ve gelişim süreçleri incelenmiş, ardından tarihi, kültürel, sosyal ve mimari değerlere sahip olan yerleşkenin kent belleğindeki yerinin yeniden canlanması için, yeni işlev önerisi getirilmiştir. Yeni işlevin tesbiti aşamasında yerleşkenin, özgün durumundan günümüze gelen süreç içerisindeki değişimlerin tesbiti için farklı yerlerdeki arşiv dosyalarına ulaşılmış ve yerleşkede alan çalışmaları yapılmıştır. Veriler ışığında yerleşkeye yeni bir işlev önerisi ile atanarak, vaziyet planı üzerinden farklı model önerileri sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Koruma, İşlevlendirme, Endüstri Mirası, Sümerbank