Tarihsel çevre koruma mevzuatının değişim süreci: İzmir Mithatpaşa Caddesi örneği

Kent belleğinin ve kentli kimliğinin somut birer simgesi olan kültürel varlıklar ve tarihsel alanlar, önceleri daha çok gereksinim ve dini inançlara bağlı olarak yazısız kurallarla, 19. yy. ile birlikte ise koruma anlayışının gelişim gösterdiği Avrupa'da koruma ilkelerini oluşturma çabalarına yönelik geliştirilen ulusal ve uluslararası hukuki düzenlemelerle korunmaya çalışılmıştır. Türkiye'de de Avrupa Birliği üyesi ülkelerin bu alandaki hukuki düzenlemelerinin bir örneği olarak gelişim gösteren ve zaman içerisinde yaşanan deneyimler ve yapısal dönüşümlerle değişen koruma yasaları ve ilişkili hukuki düzenlemeler, hem tek yapı ölçeğinde kültürel varlıkların, hem de alansal olarak tarihsel mekanların korunmasında belirleyici olmuştur. Fiziksel mekanın oluşumunda doğrudan belirleyici olan, dolayısıyla fiziki mekanı biçimlendirme rolünü üstlenmiş kent planlamayı da yönlendiren koruma yasalarının, ilk oluşturulduğu günden günümüze kadar geçirdiği değişim ve dönüşümlerin dönemler itibariyle incelenmesi ile söz konusu hukuki düzenlemelerin olanakları-riskleri ve avantajları belirlenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda, konu Avrupa ölçeğinden başlamak üzere Türkiye özelinde geliştirilen tüm koruma yasalarının ve ilişkili hukuki düzenlemelerin değerlendirilmesi boyutuyla incelenmiştir. Son olarak, yasalardaki değişimin, koruma kararlarının ve koruma çabalarından bağımsız yürütülen imar planı kararlarının değerlendirilmesi yapılmış ve İzmir Mithatpaşa Caddesi üzerinde yer alan ?koruma altındaki yapılara? ilişkin karar sürecinin incelenmesi yoluyla fizik mekanın değişimi ortaya konulmuştur.