Tasarım temelli fen öğretimi uygulamasının öğrencilerin fen başarısı, yaşam becerileri ve fen öğrenme yaklaşımlarına etkisi

Bu çalışmada 6. Sınıf "Elektriğin İletimi" ünitesinde tasarım temelli fen öğretim yönteminin öğrencilerde fen başarısı, yaşam becerileri ve fen öğrenme yaklaşımlarına olan etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamız 2022-2023 eğitim öğretim yılının bahar döneminde Burdur il merkezinde bulunan iki ortaokulun 6.sınıfında bulunan toplam 166 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. İki ortaokul seçilirken, başarı düzeyi, sosyoekonomik durum, okulların konumu ve öğrenci sayısı gibi kriterler dikkate alınmıştır. Bu çalışmada ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel model tercih edilmiştir. Uygulamadan önce her iki gruba ön test olarak "Elektriğin İletimi Başarı Testi" ve "Yaşam Becerileri Ölçeği" ve "Fen Öğrenme Yaklaşımları Ölçeği" uygulanmıştır. Uygulama süreci üç hafta sürmüştür. "Elektriğin İletimi" ünitesi; deney grubunda 79 öğrenci ile tasarım temelli öğrenme yöntemi (TTOY) kullanılarak, kontrol grubunda ise 87 öğrenci ile öğretim programı kapsamında öğretmenin uyguladığı yönteme (ÖPUY) göre işlenmiştir. Deney grubunda, çeşitli formların kullanılmasıyla bir deney süreci yürütülmüştür. Bu süreçte, öğrencilerin üniteyle ilgili bilgileri kendi çabalarıyla keşfetmeleri, bu bilgilerin kalıcı olmasını sağlamaları ve günlük yaşamlarına uyarlamaları amaçlanmıştır. Ayrıca, işbirliği yaparak öğrenme sürecine katılmaları teşvik edilmiştir. Kontrol grubunda ise, öğretim programında belirtilen diğer yöntemler uygulanmış; dersler ağırlıklı olarak anlatım, tartışma, gösterip yaptırma ve soru-cevap teknikleriyle işlenmiştir. Dersler ayrıca ev ödevleri ve ders kitabındaki etkinliklerle desteklenmiştir. Uygulama sonunda son test "Elektriğin İletimi Başarı Testi" ve "Yaşam Becerileri Ölçeği" ve "Fen Öğrenme Yaklaşımları Ölçeği" uygulanmıştır. Uygulama öncesinde ve sonrasında uygulanan "Elektriğin İletimi Başarı Testi" ve "Yaşam Becerileri Ölçeği" ve "Fen Öğrenme Yaklaşımları Ölçeği" nden elde edilen veriler MANCOVA ile analiz edilmiştir. MANCOVA analizi, problem durumunda belirtilen tasarım temelli fen öğretim yöntemi ve öğretim programı kapsamında öğretmenin uyguladığı yöntemlerinin akademik başarıya, yaşam becerisine ve fen öğrenme yaklaşımlarına etkisini ortaya çıkarmak ve bağımsız değişkenlerin yönteme etkilerini eşitlemek için kullanılmıştır. Yapılan betimsel analizler ile MANCOVA için sayıltılar sağlanmıştır. Analizler sonucunda deney grubuna uygulanan tasarım temelli fen öğretim yönteminin kontrol grubuna uygulanan öğretim programı kapsamında öğretmenin uyguladığı yöntemlere göre akademik başarılarında, yaşam becerilerinde ve derin fen öğrenme yaklaşımlarında daha anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<0,05). Araştırmaların alt problemlerinin analizinde ilişkili t-testi analizi yapılmıştır. Analizler sonucunda; akademik başarıda kontrol grubunda anlamlı fark gözlenmezken, deney grubunda anlamlı bir fark gözlenip artış gerçekleşmiştir (p<0,05). Yaşam becerileri ölçeğinde gruplar içinde yapılan analizde anlamlı farklılık görülürken deney grubunda artma, kontrol grubunda azalma meydana gelmiştir (p<0,05). Derin fen öğrenme yaklaşımlarında ise deney grubunda anlamlı farklılık gözlenmez iken kontrol grubunda anlamlı farklılık gözlenip azalma gerçekleşmiştir (p<0,05). Yüzeysel fen öğrenme yaklaşımlarında deney ve kontrol gruplarında anlamlı fark olup azalma meydana gelmiştir. Araştırma sonucunda; tasarım temelli fen öğretim yönteminin öğrencilerin akademik başarılarını arttırdığı, derin fen öğrenme yaklaşımlarını ve yaşam becerilerini olumlu yönde değiştirdiği sonucuna varılmıştır. Özellikle yaşam becerilerini tüm yönleriyle ele alınması tasarım temelli fen öğretim yönteminin eğitimdeki yerini daha geniş perspektiften değerlendirme imkânı sunmuştur. Ayrıca bulgularımız, yüzeysel ve derin öğrenme yaklaşımlarının uzun vadede nasıl etkilendiğini ve öğrenci katılımının rolünü inceleyen gelecekteki araştırmalar için bir temel sağlar. Bu sonuçlar tasarım temelli fen öğretim yönteminin fen eğitimindeki etkinliğini ortaya koyarak, eğitim politikalarının bu tür yöntemleri destekleyecek şekilde şekillendirilmesine ve öğretim süreçlerinde nasıl etkili olabileceği konusunda katkı sağlar.