Tavşan spermasının kısa süreli saklanmasında serisinin antimikrobiyal etkisi

Tuzlalıoğlu G. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Reprodüksiyon ve Suni Tohumlama (Veteriner) Programı Doktora Tezi, Aydın, 2025. Amaç: Bu tez çalışmasında, tavşan spermasının kısa süreli saklanması sürecinde karşılaşılan bakteriyel kontaminasyon sorununa alternatif bir çözüm olarak serisin maddesinin antimikrobiyal potansiyeli araştırılmıştır. Geleneksel antibiyotiklere olan bağımlılığı azaltmak amacıyla, farklı konsantrasyonlarda serisin ilavesiyle oluşturulan deney gruplarında, bu maddenin mikrobiyal yük üzerine etkileri değerlendirilmiş; aynı zamanda spermatolojik parametreler üzerindeki olası sitotoksik etkileri incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada, genital muayene sonucunda herhangi bir patolojik bulguya rastlanmayan beş adet Yeni Zelanda ırkı albino erkek tavşandan, suni vajen yöntemiyle alınan sperma örnekleri kullanılmıştır. Birinci deneyde, kontrol grubu ile serisin uygulanan gruplar karşılaştırılarak serisinin sitotoksisite düzeyi analiz edilmiştir. İkinci deneyde ise, antibiyotik içeren ve içermeyen kontrol gruplarına ek olarak farklı dozlarda serisin içeren gruplar oluşturulmuş, sperma örnekleri +5°C'de Tris-sitrik asit-glikoz (TCG) sulandırıcısı içerisinde inkübe edilerek 0., 8. ve 24. saatlerde mikrobiyolojik kültürleme yöntemiyle bakteri üreme düzeyleri karşılaştırılmıştır. Üçüncü deneyde, spermadan seminal plazmanın uzaklaştırılması amacıyla swim-up tekniği kullanılmış ve bu sayede seminal plazmanın bakteriyel kontaminasyona katkısı değerlendirilmiştir. Bulgular: Deney 1'de %0.1 ve %0.5 serisin ilavesinin sperm motilitesi, membran bütünlüğü ve canlılık üzerine anlamlı bir olumsuz etkisi bulunmamış; serisinin kısa süreli saklama koşullarında sitotoksik olmadığı belirlenmiştir (P>0.05). Deney 2'de serisin uygulanan gruplarda bakteri sayısında azalma görülmekle birlikte bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (P>0.05). Deney 3'te ise swim up yöntemi ile seminal plazmanın uzaklaştırılmasının bakteri üremesini anlamlı şekilde azalttığı saptanmıştır (P<0.05). Sonuç: Elde edilen bulgular, serisinin antimikrobiyal etkisinin yanı sıra, uygun konsantrasyonlarda kullanıldığında sperm hücrelerine toksik etki göstermediğini ortaya koymuştur. Ayrıca, seminal plazmanın bakteriyel üreme üzerinde kayda değer bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Antimikrobiyal Etki, Serisin, Sitotoksik etki, Swim-up, Tavşan sperması.