Tedarik zinciri yeteneklerinin tedarik zinciri performansına etkisinde kurumsal güçlerin düzenleyici rolü: Havacılık sektöründe bir uygulama

Bu çalışma, kurumsal havacılık alanında ticari faaliyet gösteren tedarik zinciri üyelerinin tedarik zinciri yeteneklerinin tedarik zinciri performansı üzerindeki etkisini, kurumsal güçlerin düzenleyici rolü çerçevesinde açıklamak amacıyla yapılmıştır. Çalışmada, tedarik zinciri yetenekleri (çeviklik, uyarlanabilirlik, uyum) ile kurumsal güçlerin (hukuk/yasal sistem ve devlet desteği) havacılık tedarik zinciri performansına etkisi analiz edilmiştir. Ayrıca sistem yaklaşımıyla geliştirilen performans boyutları (verimlilik, güvenilirlik, esneklik) kullanılarak zincirin bütünsel işleyişi değerlendirilmiştir. Araştırmanın evrenini, Türkiye'de Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından ruhsatlandırılan ve 2024 yılı itibarıyla operasyonel durumda olan ticari havacılık işletmeleri oluşturmaktadır. Zaman ve maliyet kısıtları nedeniyle kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiş ve 203 katılımcının değerlendirmeleri ile analizler gerçekleştirilmiştir. Veriler, nicel araştırma tasarımına uygun olarak anket yöntemiyle toplanmış; anketin ilk bölümünde tedarik zinciri yetenekleri, kurumsal güçler ve tedarik zinciri performansı ölçekleri, ikinci bölümünde ise katılımcıların ve işletmelerin demografik bilgileri yer almıştır. Ölçekte 5'li Likert tipi ölçek kullanılmış, veriler %95 güven düzeyinde analiz edilmiş ve ölçeklerin güvenilirliği Cronbach's Alpha katsayısı ile test edilmiştir. Araştırma sonuçları, havacılık tedarik zincirinde temel araştırma modeli bağlamında ele alınan tedarik zinciri yeteneklerinin performans üzerindeki etkisinde kurumsal güçlerin düzenleyici rolünün istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermektedir. Böylece sektör paydaşlarının kurumsal havacılık alanında tedarik zinciri boyunca yüksek performans elde edebilmesi için çeviklik, uyarlanabilirlik ve uyum yeteneklerini geliştirmesinin kritik önemde olduğu ortaya konmuştur.