Tek köklü dişlerin kanal tedavisinde apikal patensi uygulamasının post operatif ağrıya etkisinin değerlendirilmesi

Bu randomize kontrollü klinik çalışmanın amacı, vital pulpalı ve tek köklü dişlerde uygulanan apikal patensinin, postoperatif ağrı düzeyi üzerine olan etkilerini karşılaştırmaktır Bu çalışmaya, yaşları 18-65 arasında değişen, tek köklü vital dişine kanal tedavisi endikasyonu verilen toplam 72 hasta dahil edildi. Hastalar, her biri 10'arlı randomize bir blok tasarımı kullanılarak apikal patensi ve non-patensi (kontrol grubu) olmak üzere 2 gruba ayrılmıştır. Tüm tedaviler tek seansta tamamlandı ve tek bir hekim (O.A.D) tarafından uygulandı. Hastaların işleme başlamadan önce NRS (Sayısal Derecelendirme Skalası) ile ilgili bilgilendirildi ve pre operatif ağrıları işaretleme yapılması istendi. Rubber dam altında kanal tedavileri tamamlanan hastaların kontrol filmleri çekildikten sonra hastalara post operatif bilgilendirme yapıldı. Hastaların NRS skalasında belirlenen saat aralıklarında (0-6, 6-12, 12-24, 24-36, 36-48) hissettikleri ağrıyı işaretlemeleri istenildi. Kontrole çağrılan hastalardan NRS tabloları istendi ve işaretleme yaptıkları ve işlemden sonraki kullandıkları analjezik bilgileri kayıt altına alındı. Çalışmamızda apikal patensi uygulaması yapılacak olan grupta 36, kontrol grubunda (patensinin uygulanmayacağı) 36 hasta olacak şekilde tedavileri tamamlandı. Kategorik ölçümlerin gruplar arasında karşılaştırılmasında Ki Kare testleri kullanıldı. Beklenen değer problemi olmayan durumlarda Pearson Ki Kare testi, beklenen değer problemi olan durumlarda ise Fisher Exact testi kullanıldı. Sayısal ölçümlerin normal dağılım varsayımını sağlayıp sağlamadığı Shapiro Wilk testi ile test edildi. Normal dağılım göstermeyen sayısal ölçümlerin iki grup arasında karşılaştırmasında Mann Whitney U testi kullanıldı. NRS skorlarındaki değişim Friedman teti ve Genelleştirilmiş Tahmin Denklemleri (GEE) analizi ile incelendi. Hastaların patensi ve non patensi gruplarına göre cinsiyet, yaş, çene lokalizasyonu ve ağrı kesici kullanımına göre dağılımı incelendiği zaman anlamlı bir fark oluşmadığı görülmüştür. Gruplara ayrılan hastaların pre-operatif, 0-6, 6-12, 12-24, 24-36, 36-48. saat aralıklarında işaretledikleri değerlerin ortalamaları incelendiği zaman gruplar arasında başlangıç NRS skorları arasında sınıra çok yakın bir değerde anlamlılık bulunsa da diğer zaman dilimlerinde gruplar arasında fark bulunamamıştır. Grup içinde ise zaman içinde iki grupta da zamana göre NRS değerleri düşmüştür. Ancak değişim miktarları gruplar arasında farklı değildir. Gruplara ayrılan hastaların NRS da işaretledikleri ağrı skorlarının noktasal olarak incelenmesine bakıldığı zaman ilk 6 saat içinde non patensi grubu daha düşük NRS skorlarına sahip gibi görünse de istatistiksel olarak anlamlı değildir. Diğer yandan 6-24 saat arası incelendiğinde ise her iki grupta ağrı seviyelerinin belirgin bir düşüş yaşandığı ve 24. Saatten sonra hastaların büyük bir çoğunluğu NRS 0 seviyesine ulaşmış ve gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı gözlemlenmiştir.