Temel tasarım eğitimi kapsamında fotoğraf temelli görsel düşünme modeli

Mimarlık eğitiminin temelini oluşturan tasarım edimi, Türkiye'deki öğrencilerin ağırlıklı olarak sözel ve matematiksel düşünme alışkanlıklarıyla geldikleri lisans öncesi eğitimlerinden dolayı, görsel ve duyusal düşünme süreçlerine adapte olmalarında önemli zorluklar yaratmaktadır. Bu çalışma, bu zorluğu aşmak amacıyla, temel tasarım eğitimine yönelik yeni bir pedagojik model önermektedir. Tezin temel amacı, görsel dilin temel bileşenlerinin fotoğrafın soyutlanması yoluyla öğretildiği, formel akıl yürütme yöntemlerine (Tümevarım, Analoji) dayalı bir öğretim modeli geliştirmek ve bu modelin öğrencilerin görsel düşünme kapasiteleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, Tasarım Tabanlı Araştırma (TTA) çerçevesinde bir örnek vaka olarak kurgulanmış ve Çukurova Üniversitesi Mimarlık Bölümü birinci sınıf Temel Tasarım I dersinde uygulanmıştır. Süreçte, kompozisyon kurallarına göre üretildiği varsayılan çeşitli türlerdeki fotoğraflar somut veri seti olarak kullanılmış; öğrencilerin Analoji Aşamasında ürettikleri soyut temsiller toplanmış ve Gestalt algı ilkeleri temelinde Geriye Dönük Yorumlayıcı Analiz (GDYA) ile çözümlenmiştir. Bulgular, önerilen modelin uygulanabilir ve etkili bir yöntem olduğunu; öğrencilerin başlangıçtaki adaptasyon zorluklarına rağmen süreç içinde motivasyonlarının ve soyutlama becerilerinin arttığını göstermiştir. Modelin, Lipman (2003) tarafından tanımlanan üst düzey düşünme becerilerini desteklediği tespit edilmiştir. GDYA, öğrencilerin fotoğraflardaki nesnelerden ziyade, onları oluşturan denge ve ritim gibi soyut ilkeleri ve yapısal ilişkileri başarıyla "tutup" kendi özgün kompozisyonlarına aktarabildiklerini ortaya koymuştur. Sonuç olarak bu tez, temel tasarım eğitiminde soyutlama sürecini, formel akıl yürütme yöntemleri ve fotoğrafın analitik kullanımıyla yapılandıran özgün bir pedagojik model sunarak alana katkı sağlamaktadır.