Testosteron ve A vitamininin tavşanlarda bazı pıhtılaşma faktörleri, lipit peroksidasyonu ve lipit profili üzerine etkileri

1. ÖZET Bu çalışmada, kastre, normal ve Have testosteron ile bunlara ek olarak E vitamini verilmesinin koagulasyon parametreleri, lipit peroksidasyonu ve lipit profili üzerindeki etkileri araştırıldı. Bu amaçla 46 erkek Yeni Zellenda tavşanı; 1. Kontrol (n=8), 2. Testostron (n=8), 3. Testosteron-E vitamini (n=8), 4. E vitamini (n=8), 5. Kastrasyon-E vitamini (n=7) ve 6. Kastrasyon grubuna (n=7) ayrılarak l0mg testosteron propionat ve 100 mg/kg dl-a tokoferil asetat 40 gün, günaşırı uygulanmıştır. Trombosit sayısı, kontrole göre 2. grupta artarken 6. grupta azalmıştır (p<0.05). E vitaminini trombosit sayısnı etkilememiştir. Kanama zamanı gruplarda farklılık göstermemiştir. Pıhtılaşma zamanı istatistiksel olmasa da 2. grupta kısalmıştır (p=0.068). 6. grupta 2. gruba kıyasla kanama ve protrombin zamanları uzamıştır (p<0.05). Kontrol grubuna kıyasla 2. grupta plazma MDA seviyesi artmış, 4. grupta ise MDA ve fîbrinojen konsantrasyonu azalmıştır (p<0.05). Kontrol ve 2. gruba kıyasla kastrasyon grubunda, total kolesterol seviyesi artmıştır (p<0.05). E vitamini lipit profilini etkilememiştir. HDL kolesterol seviyesi, 2. grupta düşerken 6. grupta yükselmiştir (p<0.05). LDL ve VLDL kolesterol seviyeleri değişmemiştir. HDL/LDL kolesterol oranı, kontrole kıyasla 2. grupta düşmüştür (p<0.05). Total kolesterol/HDL kolesterol oranı, kontrol ve kastrasyon grubuna göre 2. grupta artmıştır (p<0.05). Sonuç olarak testosteron, trombosit sayısı, plazma MDA seviyesi ve total kolesterol/HDL kolesterol oranını artırmış, HDL kolesterol ve HDL/LDL oranım ise azaltmıştır. Testosteron, koagulasyon ve protrombin zamanında istatistiksel olmasa da kısalmaya neden olmuştur. Testosteronun, MDA, fîbrinojen ve lipit profilindeki olumsuz etkileri sonucu hiperkoagulasyona neden olabileceği düşünülmektedir. E vitamini, plazma MDA ve fîbrinojen seviyesini azaltırken, lipit profili ve trombosit sayısını etkilememiştir. E vitamini, pıhtılaşma ve protrombin zamanlarını uzatma eğiliminde olduğundan yüksek dozlarında hipokoagulatif etki gösterebileceği tahmin edilmektedir.Testosteronun koagulasyon ve lipit profili üzerindeki olumsuz etkileri, E vitamini ilavesiyle anlamlı bir iyileşme ile sonuçlanmamıştır. Anahtar Kelimeler: E vitamini, testosteron, pıhtılaşma, lipit profili, lipit peroksidasyon