Tiroid sitolojisinde hasta başı yeterlilik çalışmasının sitolojik yeterlilik ve kalıcı histopatolojik tanıya etkisi

ÖZET Tiroid Sitolojisinde Hasta Başı Yeterlilik Çalışmasının Sitolojik Yeterlilik ve Kalıcı Histopatolojik Tanıya Etkisi Tiroid ince iğne aspirasyon sitolojisi (İİAS), tiroid nodüllerinin değerlendirilmesi için; hızlı, güvenilir, ekonomik bir yöntemdir. Kesin tanı, her zaman mümkün olmasa da hastaların ileri dönem de yönetimine katkı sağlamakta ve gereksiz cerrahi uygulamaları azaltmaktadır. Tiroid İİAS'de primer sorun, yeterli sayıda follikül epitel hücresi aspire edilememesidir. Bu sorunun çözümü için hasta başında yeterlilik değerlendirilmesi etkili bir yöntemdir. Biz bu çalışmada direk palpasyonla ve ultrasonografi (USG) kılavuzluğunda gerçekleştirilen İİAS sırasında, hasta başında yeterlilik değerlendirilmesinin, sitolojik yeterlilik ve histolojik kesin tanıda doğruluk oranlarına ne kadar katkısı olduğunu göstermeyi amaçladık. Çalışmamıza, 2012-2015 yılları arasında, Kafkas Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi'nde, İç Hastalıkları veya Genel Cerrahi Anabilim Dalı'na başvurmuş, nodüler tiroid hastalığı saptanıp İİAS uygulanmış 443 (369 kadın, 74 erkek) hasta dâhil edilmiştir. Bu hastaların 247'sinde İİAS sırasında hasta başında yeterlilik değerlendirilirken 196'sında yeterlilik değerlendirilmemiştir. Hasta başında yeterlilik değerlendirilen 247 hastanın 49'u ve yeterlilik değerlendirilmeyen 196 hastanın 29'una, İİAS sonucuna göre sonrasında tiroidektomi uygulanmıştır. İİAS sitolojik değerlendirmeleri, Bethesda Sınıflamasına göre yapılmış olup histolojik tanı kategorileriyle korelasyonu; duyarlılık, özgüllük, pozitif öngörü değeri, negatif öngörü değeri, tanısal doğruluk oranlarına göre karşılaştırılmıştır. Çalışmada, hasta başında yeterlilik değerlendirilen 247 hastanın 38'i (%15,4), yeterlilik değerlendirilmeyen 196 hastanın 79'u (%40,3) "Tanısal olmayan sitoloji" (TOS) tanısı almıştır. Bu iki grup arasındaki fark, istatistiksel olarak anlamlı sonuç vermiştir. Hasta başında yeterlilik değerlendirilen grupta; sitolojik olarak 146 olgu (%59,1) benign, 46 olgu (%18,6) önemi belirsiz atipi/önemi belirsiz foliküler lezyon (ÖBA/ÖBFL), 7 olgu (%2,8) foliküler neoplazi/foliküler neoplazi şüphesi (FN/FNŞ), 9 olgu (%3,6) malignite şüphesi (MŞ), 1 olgu (%0,4) malign olarak raporlanmıştır. Hasta başında yeterlilik değerlendirilmeyen grupta ise 86 olgu (%43,9) benign, 15 olgu (%7,7) ÖBA/ÖBFL, 2 olgu (%1,0) FN/FNŞ, 13 olgu (%6,6) MŞ, 1 olgu (%0,5) malign tanısı almıştır. Yeterlilik değerlendirilen grupta, sitolojik ve histopatolojik tanıların karşılaştırılması sonucunda, duyarlılık %30,7, özgüllük %75, pozitif öngörü değeri %50, negatif öngörü değeri %57,1, tanısal doğruluk %55,1; yeterlilik değerlendirilmeyen grupta ise duyarlılık %50, özgüllük %69,2, pozitif öngörü değeri %42,8 negatif öngörü değeri %75, tanısal doğruluk %63,1 olarak hesaplanmıştır. Elde ettiğimiz veriler sonucunda, hasta başında yeterlilik değerlendirilmesi, sitolojik yeterlilik oranını arttırsa da tanısal doğruluk oranına katkı sağlamamaktadır. Çalışmamızda, duyarlılık, özgüllük ve tanısal doğruluk oranları literatürdeki diğer çalışmalara göre biraz düşüktür. Bunun nedeni bizim çalışmamızda İİAS'lerin genellikle direk palpasyonla yapılması neticesinde papiller mikrokarsinom odaklarının örneklenememesi, sitolojik olarak follikül hücrelerinde, yer yer reaktif değişikliklerin (nükleer berraklaşma, irileşme ve üst üste dizilim gibi) malignite şüphesi gibi yanlış yorumlanmasından kaynaklanmaktadır.