Tiroidektomi sonrası hipokalseminin değerlendirilmesinde kalsiyum ve parathormon tetkiklerinin yeri

Amaç: Tiroidektomi yapılan hastalarda parathormon ve kalsiyum tetkiklerinin hipokalsemiyi öngörmedeki yerini değerlendirmek. Yöntem: Ekim 2015-Temmuz 2017 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalında total ve tamamlayıcı tiroidektomi yapılan ardışık 121 hasta çalışmaya kabul edildi. Hastalar ameliyat öncesinde serum kalsiyum, iyonize kalsiyum ve parathormon tetkikleriyle değerlendirildi. Ameliyattan sonraki 4. ve 24. saatlerde tetkikler tekrar edildi. Bunların yanı sıra hastaların demografik verileri (yaş cinsiyet), ameliyat özellikleri (ameliyatın tipi, boyun diseksiyonu varlığı ve tipi, ameliyat sırasında paratiroid bezlerin durumu, paratiroid ototransplantasyonu yapılıp yapılmadığı), patolojik inceleme sonuçları (tiroidektomi materyali ağırlığı, spesmende paratiroid bezi varlığı, patolojik inceleme sonucunun malign ya da benign olması) ve kalsiyum metabolizmasıyla ilişkili diğer kan tetkikleri (serum magnezyum, fosfor, 25-OH D vitamini değerleri) de incelemeye alındı. Ameliyat sonrası kalsiyum takiplerinde tek bir değerin 8.0 mg/dL'nin altında saptanması ya da hastada hipokalsemi semptomları gelişmesi halinde hasta hipokalsemik kabul edildi. Tüm hastalara ameliyat sonrasında oral kalsiyum replasmanı verildi. Hipokalsemi gelişmesi halinde kalsitriol ve intravenöz kalsiyum replasmanı eklendi. Bulgular: 121 hastanın 17'sinde (%14) ameliyat sonrası hipokalsemi saptandı, bu hastalar hipokalsemik gruba alındı. Kalan 104 (%86) hastada ise hipokalsemi saptanmadı ve normokalsemik olarak değerlendirildi. Hipokalsemik ve normokalsemik grupların karşılaştırılmasında demografik özellikler (yaş, cinsiyet), ameliyat öncesi yapılan tetkikler (serum kalsiyum, iyonize kalsiyum, fosfor, magnezyum, parathormon, 25-OH D vitamini), ameliyat ve patolojik incelemeye ait özellikler (ameliyatın tipi, boyun diseksiyonu varlığı, tanımlanan paratiroid sayısı, paratiroid ototransplantasyon yapılıp yapılmadığı, tiroidektomi materyalinin ağırlığı, spesmende paratiroid bezi varlığı, patolojik değerlendirme sonucunun malign ya da benign olması) açısından istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). Ameliyat sonrasında 4. ve 24. saatte ölçülen kalsiyum ve parathormon düzeyleri hipokalsemik grupta istatistiksel olarak daha düşük bulundu (p<0,05). Hipokalsemiyi öngörmede 4. ve 24. saatte ölçülen parathormon değerlerinin duyarlılık ve özgüllük eşik değerleri hesaplandı. PTH eşiği olarak 4.saat için 14,03 pg/mL değerinin %94,1 duyarlılık, %65,3 özgüllükle; 24. saat için ise 5,89 pg/ml değerinin %94,1 duyarlılık ve %70 özgüllükle postoperatif hipokalsemiyi öngörebildiği saptandı. 4. saatte ölçülen PTH değerinde ameliyat öncesi ölçüme göre %81,8 düşüş olmasının %88,2 duyarlılık, %82,7 özgüllükle; 24. saatte ölçülen PTH değerinde ameliyat öncesi yapılan ölçüme göre %85,8 düşüş olmasının %94,1 duyarlılık ve %73 özgüllükle hipokalsemiyi öngördüğü hesaplandı. Sonuç: 4. saat ve 24. saatte ölçülen parathormon değerleri hipokalseminin erken postoperatif dönemde güvenle öngörülmesini sağlayarak riskli hastaların belirlenmesinde ve uygun kalsiyum replasmanının planlanmasında yardımcı olabilecektir. Anahtar Kelimeler: Tiroidektomi, parathormon, hipokalsemi, paratiroid, komplikasyon , hipoparatiroidi