Toros kardeleninde (Galanthus elwsii Hook.) salisilik asit ve çinko uygulamalarının antioksidan enzim aktivitesi, prolin, karotenoid, klorofil içeriği üzerine etkisi

Kardelen içerdiği değerli sekonder metabolitler nedeniyle tıbbi amaçlı kullanılan önemli bir cinstir. Bu araştırma, farklı dozlarda çinko ve salisilik asit yaprak uygulamalarının Galanthus elwesii Hook.'un antioksidan enzim aktivitesi, prolin, klorofil ve karotenoid içerik üzerine etkisini araştırmak amacıyla yürütülmüştür. Deneme tesadüf parselleri faktöriyel deneme desenine göre beş tekerrürlü olarak 2021-2022 yetiştirme döneminde saksı denemesi olarak kurulmuştur. Çinko dozları (0, 40, 80 ve 120 mM) ve salisilik asit dozları (0, 0.5, 1 ve 2 mM) çiçeklenme dönemi başlangıcında yapraktan spreyleme ile tüm bitkilere uygulanmıştır. Hasat edilen taze yaprak örneklerinde askorbat peroksidaz enzim aktivitesi (APX), katalaz (CAT) enzim aktivitesi, prolin, klorofil ve karotenoid içerikleri belirlenmiştir. Galanthus elwesii Hook türünde çinkonun bütün dozlarında askorbat peroksidaz enzim aktivitesinde artış gözlenmiştir. Katalaz enzim aktivitesinde ise 80 mM çinko dozuna kadar önemli artış gözlenirken en yüksek dozlarda (120 mM çinko-2 mM salisik asit) uygulanan çinko ve salisilik asitin katalaz enzim aktivetesini kontrol grubuna göre %19 oranında düşürdüğü ve toksik etki gösterdiği tespit edilmiştir. Prolin miktarı, kontrol grubuna göre 0 (kontrol) çinko-0.5 mM salisik asit uygulanan parsellerde 12.4 kat artmıştır. 40 mM çinko-2 mM salisilik asit dozlarının lipid peroksidasyonu 1.75 kat arttırdığı tespit edilmiştir. Kardelende toplam klorofil, klorofil a ve klorofil b miktarında kontrol ortamına göre önemli artışlar sağlamıştır. Toplam klorofil miktarı, 120 mM çinko-2 mM salisik asit uygulanan parselde 2.27 kat, klorofil a miktarı, 40 mM çinko-1 mM salisik asit uygulanan parselde 2.41 kat, klorofil b miktarı, 0 mM çinko-0.5 mM salisik asit uygulanan parselde 1.54 kat arttığı tespit edilmiştir Karotenoid miktarı, kontrol grubuna göre 0 mM çinko-0.5 mM salisik asit uygulanan parselde 3.95 kat arttığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Galanthus elwesii türünde çinko ve salisilik asit uygulamalarının antioksidan enzim aktivitesi, prolin, klorofil ve karotenoid içerik üzerine olumlu etki göstermiştir. Özellikle 0.5 Mm'de salisik asit uygulamalarının kardelende prolin, klorofil b ve karotenoid miktarlarını önemli ölçüde arttırdığı tespit edilmiştir. 120 mM çinko uygulamalarının bitkide toksik etki yarattığı ancak yapraktan uygulanan salisilik asit uygulamalarının iyileştirici etki yaptığı ortaya konulmuştur.