Dışa açıklık ve ekonomik büyüme: Zambiya'nın örneği

Zambiya, bağımsızlıktan bu yana, uluslararası ticaretten elde edilen faydaları artırmayı amaçlayan farklı ticaret politikaları izlemiş ve bu politikalar ekonomik büyümeyi ve kalkınmayı teşvik edebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, 1980-2019 dönemi Zambiya Ekonomisi için dışa açıklık ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi incelemektir. GSYİH büyümesi, dışa açıklık, DYY, sanayi katma değeri, enflasyon, lise kaydı ve ticaret hadleri çalışmanın değişkenleridir. GSYİH büyümesi, dışa açıklık, DYY ve ticaret hadleri I(0) iken sanayi katma değeri, enflasyon ve lise kaydı I(1)'dir. Bu nedenle, tahmin yöntemi olarak ARDL yaklaşımı kullanılmıştır. Sınır testi prosedürü kullanılarak, dahil edilen değişkenler arasında eşbütünleşmenin var olduğu tespit edilmiştir. Bu Çalışmada, dışa açıklık uzun vadede ekonomik büyüme üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Spesifik olarak, dışa açıklıktaki yüzde 10'luk bir değişiklik, ekonomik büyümede yüzde -1,38'lik bir değişikliğe yol açmaktadır. Dışa açıklığın DYY'ye, enflasyona, lise kaydına ve ticaret hadlerine bağlı olduğu durumlarda, ekonomik büyüme üzerindeki etkinin olumlu olduğu da tespit edılmiştir. Bu nedenle dışa açıklık, DYY, enflasyon, lise kaydı ve ticaret hadleri, ekonomik büyümeyi olumlu yönde etkileyen tamamlayıcı değişkenlerdir. Dahası, DYY ve lise kaydının uzun vadede ekonomik büyüme üzerinde olumlu etkileri olduğu tespit edilmiştır. Dış ticaret hadleri ekonomik büyümeyi hem uzun hem de kısa vadede olumlu etkilerken, enflasyon kısa vadede ekonomik büyümeyi olumlu etkilemektedir. Öte yandan, sanayi katma değeri, uzun vadede ekonomik büyümeyi olumsuz etkilemektedir. Ayrıca, bu çalışmada, dışa açıklıktan ekonomik büyümeye uzanan tek yönlü bir nedensel ilişki bulunmuştur. Çalışma da, Zambiya Ekonomisin büyümesi için ticarete daha fazla açıklığı teşvik etmeden önce dışa açıklık için tamamlayıcı değişkenlerin dikkatli bir şekilde değerlendirilmesini önerilmektedir.