Diyarbakır'da Zaza dilinin dönüşümünün sosyolojik dinamiklerinin çözümlenmesi

Zaza dili yıllar yılı varlığını sürdürmesine rağmen, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan itibaren uygulanan dil politikalarıyla beraber dönüşüme uğramıştır. Diyarbakır'ın daha çok kırsal kesiminde yaşayan Zazalar, geçimlerini tarım ve hayvancılıkla sağlamaktaydı. Bu hayatlarını sürdürürken, dillerinin canlılığında ve devamlılığında herhangi bir sorun yaşamamışlardır. Fakat dil politikalarının etkisi kadar, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), okulların inşa edilmesi, televizyonların evlere girişi, internet ve akıllı telefonların yayılmasıyla birlikte, Zaza dili yerini zamanla Türkçeye bırakmaya başlamıştır. Eğitime olan rağbetin artmasıyla birlikte yeni kuşakların tarım ve hayvancılığa olan ilgisi azalmıştır. Böylece Zazalar için tek geçim kaynağı tarım ve hayvancılık olmaktan çıkmıştır. Eğitim değerli bir kuruma dönüşerek Türkçeye olan ilgi artmıştır. Diyarbakır şehir merkezine yayılmaya başlayan Zazalar resmi dil olan Türkçe kadar hâkim topluluk olan Kurmançların dilleri altında varlığını sürdürmeye çalışmaktadır. Zazaca bu iki dilin etkisi altında belirli mekânlara sıkışmıştır. Böylece Zazacaya olan bağlar zayıflamıştır. Zaza dilini konuşan kuşaklar arasında da farklılıklar oluşmaya başlamıştır. Zaza dili resmi dil olan Türkçenin gölgesinde kalarak dönüşmeye başlamıştır. Bu çalışma Diyarbakır şehir merkezinde yaşayan Zazaların dillerinin dönüşümüne yöneliktir. Bu amaçla şehirde alan çalışması yürütülmüş ve görüşmeler yapılmıştır. Anahtar Kelimeler Zazalar, Zaza Dili, Dil politikaları, Göç, Eğitim