Türk edebiyatında Tûtî-nâme hikâyeleri (inceleme-tenkitli metin)

Yaklaşık altı yüzyıl süren Klasik Türk Edebiyatında her alana hitap eden sayısız eser verilmiştir. Bu eserler arasında yer alan tercümeler, Klasik edebiyatın her döneminde özellikle Farsça ve Arapçadan yapılmıştır.Hazırladığımız bu doktora tezinin amacı, Türk edebiyatında özellikle 19. yüzyılda defalarca baskısı yapılan Tûtî-nâme'nin Türkçe çevirilerinin akademik olarak değerlendirilmesidir. Türkçe Tûtî-nâme çevirileri, içerik ve şekil bakımından incelenmiş ve ilk Türkçe Tûtî-nâme'nin tenkitli metni ortaya konulmuştur.Tûtî-nâme'nin aslı Şukasaptati adıyla Sanskritçede oluşturulmuş ve daha sonra İmâd bin Muhammed tarafından 1314 tarihinde Cevâhirü'l-Esmâr adıyla Farsçaya aktarılmıştır. Nahşebî, yapılmış olan bu ilk çeviriyi 1329 tarihinde değiştirerek Tûtî-nâme adıyla 52 gece halinde yeniden düzenlemiştir. Üçüncü Farsça tercüme ise hakkında çok az bilgi bulunan Çihil Tûtî-i Âmiyâne'dir. Nahşebî'nin Tûtî-nâme'si dilinin eskidiği düşüncesiyle Hint-Türk hükümdarı Ekber'in emriyle Ebu'l-fazl Mübârek tarafından sadeleştirilmiş, bu metin üzerinden de Muhammed Kâdirî eseri otuz beş bölüm halinde 17. yüzyılda tekrar oluşturmuştur.Türkçe Tûtî-nâme'nin iki çevirisi bulunmaktadır. İlk Türkçe Tûtî-nâme 1538 tarihinde Kânûnî Sultan Süleyman'ın emriyle, kesin olmamakla birlikte Eyyûbî tarafından hazırlanmıştır. Bu ilk çeviri, İmâd bin Muhammed'in hazırlamış olduğu Cevâhirü'l-Esmâr'dan yapılmıştır.Tûtî-nâme'nin ikinci Türkçe çevirisi ise 17. yüzyılda yapılmış, 19. yüzyılda Mısır ve İstanbul matbaalarında basılan Tûtî-nâme'nin kaynağıdır. Bu çeviri de II. Osman tarafından hazırlattırılmış, mütercimi ise içinde yer alan şiirler ve bazı Tûtî-nâme yazmalarından hareketle Nev'i-zâde Atâyî'dir.Tûtî-nâme, hikâye kahramanlarının çeşitliği, hikâyeler ele alınırken merak unsurunun ön plânda tutulması, şahıs kadrosunun genişliği açısından orijinal nitelikli bir eserdir. Ayrıca içerisinde Hint, Fars ve Türk kültüründen izleri barındırmaktadır. Yukarıda saydığımız özellikler sebebiyle Tûtî-nâme'nin defalarca baskısının yapılmasını sağlamış ve geniş halk kitlleleri tarafından okunmasına sebep olmuştur.Tûtî-nâme yukarıda saydığımız özellikleri bakımından Klasik edebiyatımızda tercüme metinler arasında önemli bir yere sahiptir.Anahtar Sözcükler1. Şukasaptati2. Tûtî-nâme3. Tûtî4. Hikâye5. Tenkitli metin