Türk folklorunda yılan

Mitolojilerden folklorik anlatılara günümüze kadar gelen yılan sembolü günlük hayatımızın her alanında karşımıza çıkmaktadır.Bu sebeple yılan motifine bağlı olarak oluşan folklor malzemesini toplamak, incelemek, varsa varyantlarını araştırmak ve sonuçlar ortaya koymak amacıyla esrarengiz bir güce sahip olan ve sonsuzluk, ölümsüzlük, yeniden canlanma, sağlık, korku vb. kavramlara ilişkin folklorik unsurların sembolü olan ?Yılan?ın ?Türk Folkloru?ndaki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca yılanın, Türk mitolojisindeki yeri ile dünya mitolojilerindeki yeri karşılaştırılmış, ortak ve farklı yönlerin tespiti hedeflenmiştir.Türk folklorunda yılanla ilgili pek çok ürüne rastlanmaktadır. Bunların bir kısmında yılan olumlu yönleriyle ele alınmış bir kısmında ise olumsuz yönleriyle ön plana çıkarılmıştır. Anonim eserlerde de yılan motifi hem nazım biçiminde hem de nesir biçiminde işlenmiştir. Yılan, destanlarda, memoratlarda, efsanelerde, masallarda, atasözlerinde, deyimlerde mânilerde, bilmecelerde, kargışlarda, ferdî eserlerde, menkıbelerde, halk inanışlarında yer almıştır. Yılanın bu ürünlerdeki yerinin tespiti amacıyla bu tür yazılı ve sözlü malzeme çalışma kapsamında taranmıştır. Bu malzemelerin taranırken yılan motifinin benzer ve farklı özellikleri fişleme yöntemiyle sistemli bir süzgeçten geçirilmeye çalışılmıştır.Yılan, Anadolu ve diğer Türk coğrafyalarında, bilinenin aksine yalnızca olumsuz yönleriyle ele alınmamış, zehrin yanında panzehri, ölümün yanında dirilişi, hastalığın yanında şifayı temsil eden motif özellikleriyle kullanılmıştır. Ayrıca büyü ve fal malzemesi olarak kullanılan yılan, ev iyesi şeklinde atalar kültüyle ilişkilendirilmiştir.Türk halk kültüründeki süsleme sanatlarında yılan motifi zaman içinde Çin ve İran etkisiyle ejderle de bütünleşmiştir.Anahtar Sözcükler:1. Folklor2. Yılan3. Ejderha4. Evren5. Mitoloji