Türk göçebe sanatında ikonografi

Erken Demir Çağından itibaren tarih sahnesinde etkili bir biçimde görülmeye başlayan İskitler ve sonrasında Hunlar kültürel ve siyasi açıdan Avrasya steplerine damga vurmuş önemli göçebe topluluklardır. Göçebe yaşamın getirdiği zorunluluklar gereği varlıklarını yer değiştirerek ve diğer topluluklarla mücadele ederek sürdüren bu göçebe topluluklar doğuda Çin'den batıda Tuna nehrine kadar olan steplerde hüküm sürmüşlerdir. Sanatlarında kendilerine has Hayvan Üslubunu oluşturmuş bu topluluklar gittikleri her yere kültürlerini ve inançlarını da götürmüşlerdir. Zaman içinde geçtikleri bölgelerdeki yerel kültürlerden de etkilendikleri gibi kendi kültür ve sanatları ile de yerel halkları etkilemişlerdir. Bu tezimizde göçebe Türk toplulukları İskitler ve Hunların inanışları ve bunların sanatlarına yansımaları hakkında seçilen bazı sanat eserlerinin yeniden ikonografik çözümlemelerinin yapılması amaçlanmıştır. İkonografik çözümlemeler yapabilmek için gerekli olan bilgiler ancak bu halkların mezarlarından çıkarılan arkeolojik buluntulardan ve yerleşik komşularının bıraktıkları yazılı kaynaklardan edinilebilmiştir. Seçilen eserlerin öncelikle detaylı tanımlamaları yapılmış, sonrasında da daha önce yapılmış çalışmalar ve değerlendirmelerle karşılaştırmalı olarak ikonografik çözümlemeler yapılmıştır. Çalışma eserlerle ilgili yapılan genel bir değerlendirme ile sonuçlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: İskitler, Hunlar, İkonografi, Göçebe Sanatı, Göçebe Hayvan Üslubu