Türk kamuoyunda İsrail (1948-1973)

DÜZGÜN, Mücahit, Türk Kamuoyunda srail ( 1948-1973 ), Doktora Tezi,Tez Danışmanı: Prof Dr. Ergün AYBARS, 295 s. +VÖZETBu çalışmamızda, srail'in kuruluşundan 1973 yılına kadar, Türk- srail ilişkileri vedolayısıyla da Türkiye'deki Yahudilerin durumu incelenmiştir. Yahudiler, Osmanlıyönetiminde ve Türkiye Cumhuriyeti devletinde güvenli bir şekilde yaşadılar. Bu hoşgörülütutum zaten Türk devlet ve toplum geleneğinin gereğidir.Türk- srail ilişkileri genel olarak iyi ilişkiler temeline dayanmaktadır. Ancak, bazıdönemlerde uluslararası gelişmeler sonucunda, bazı gerginlikler de yaşanmıştır. Bu gerginlikhiçbir zaman düşmanlık boyutuna ulaşmamıştır.Türkiye, srail'i tanıyan ilk Müslüman ülke olmuştur. lk dönemde özelliklekamuoyundaki komünist bir devlet kurulduğu şüphesi geçtikten sonra, srail ile yakın ilişkilerkurulmaya başlanmıştır.1950'li yılların ikinci yarısı Türkiye ile srail arasında stratejik işbirliğinin de doruknoktasına çıktığı yıllardır. Bu iki ülke, ran ile birlikte bölgede Arap olamayan ülkelerarasında Arap milliyetçiliğini ve Sovyet etkisini durdurmaya yönelik resmi olmayan birittifakın parçası olmuşlardır.1960'lı yıllardan itibaren, Türkiye'nin Ortadoğu politikası temelde değişmemekleberaber bazı farklılıklar göstermeye başlamıştır. 1967 Arap- srail savaşında Türkiye'nin budeğişen politikası açıkça görülmektedir. Türkiye, savaşta kuvvet kullanılarak toprakedinilmesine karşı olduğunu açıklayarak, srail'i kınamıştır. 1970'li yıllarda, özellikle de 1973savaşında bu tutum devam edecektir.Türkiye hiçbir zaman srail `e karşı Arap bloğunda yer almayı düşünmedi. Ancak, Türkiye`nin toplumsal yapısı ve Müslüman kimliği ile açıkça Arap dünyasına karşı, srail `e tamdestek vermesi oldukça zordu. Bu nedenle Türkiye, srail ile diplomatik işbirliğinden çokticari ve sosyal ilişkileri geliştirmeye önem verdi.Türk- srail ilişkileri Ortadoğu'da değişen dengelere göre şekillendi. Zamanla Türkiye ilesrail arasındaki ilişkiler yumuşadı ve hatta yakınlaşma doğdu.