Türk toplumunda üst 1. ve 2. büyük azı dişlerinin kanal morfolojileri ve yaş - cinsiyete bağlı gösterdikleri değişiklikler

Çalışmamızın amacı Türk toplumunda üst çene birinci ve ikinci büyük azıdişilerinin kök kanal morfolojilerinin yaş ve cinsiyet faktörlerini de göz önündebulundurarak değerlendirilmesidir. Bu çalışmada 100'er adet üst çene birinci ve ikincibüyük azı dişi kullanıldı. Dişlerin dezenfeksiyonun ardından kron kısımları, karbonsepare yardımıyla mine?sement sınırının 1 mm koronalinden kesildi. Sonrasında yüksekçözünürlüğe sahip dijital kamera ile ×3 optik büyütme ile alınan görüntüler pulpa tabanışekillerini belirlemek için kullanıldı. Üst birinci büyük azı dişlerin pulpa odası şekilleriincelendiğinde 82 dişin romboid, 18 dişin üçgen; üst ikinci büyük azı dişlerinde ise 74dişin romboid, 21 dişin üçgen ve 5 dişin ise oval şekle sahip olduğu gözlendi. Her ikidiş grubunda cinsiyet ile kanal tipleri arasındaki ilişki incelendiğinde kadınlarda,erkeklere göre daha fazla oranda tek kanala sahip olduğu gözlendi (p<0,001). Yine heriki diş grubunda yaş ile kanal tipleri arasındaki ilişki incelendiğinde, yaş artışı ileköklerde tek kanal görülme oranının da arttığı görüldü (p<0,001).Stereomikroskop yardımıyla elde edilen kanal ağızları arası mesafenin; her ikidiş grubunda da Tip III kanal şekline sahip dişlerde, Tip II kanal şekline ait dişlere göredaha fazla olduğu belirlendi (p<0,05). Kanal kurvatür açısını belirlemek için kökkanallarına kanal eğeleri yerleştirilerek dijital radyografi cihazı ile dişlerin bukkolingualve meziodistal yönlerden radyografileri elde edildi. Ardından görüntüler bilgisayarortamına aktarılıp kurvatür açısı Schneider ve Weine yöntemiyle, kurvatür yarıçapı isePruet'in tanımladığı metotla hesaplandı. Kurvatür açısı hesaplamalarında kullanılanSchneider ve Weine yöntemleri arasındaki farkın anlamlı olduğu belirlendi (p<0,05).Üst birinci büyük azı dişlerinde. primer kurvatür açısı ortalamaları, klinikgörünümden alınmış ölçümlerde meziobukkal ve meziolingual kanallarda sırasıyla(26.38° ± 8.19°) ve (35.12° ± 9,04°) iken proksimal görünümden alınmış ölçümlerdemeziobukkal ve meziolingual kanallarda sırasıyla (11.12° ± 9,84°) ve (19,56° ± 9,79°)olarak ölçüldü. Üst ikinci büyük azı dişlerinde ise primer kurvatür açısı ortalamaları,klinik görünümden alınmış ölçümlerde meziobukkal ve meziolingual kanallardasırasıyla (24.45° ± 8.17°) ve (32.03° ± 8.15°) iken proksimal görünümden alınmışölçümlerde meziobukkal ve meziolingual kanallarda sırasıyla (13.60° ± 10.95°) ve(21.08° ± 12.04°) olarak ölçüldü. Her iki diş grubunda da meziolingual kanallarınortalama kurvatürmeziobukkal kanalların ortalama kurvatür açılarından fazla olduğu gözlendi. Her iki dişgrubunda da klinik görünümden alınmış ortalama kurvatür açılarının proksimalgörünümden alınmış ortalama kurvatür açılarından daha fazla olduğu görüldü.İstmusların değerlendirilmesi için akril içerisine gömülen köklerden elmas diskyardımı ve su soğutmalı testere yardımıyla 1'er mm aralıklı 6 kesit alındı. Üst birincibüyük azı dişlerinden alınan kesitler incelendiğinde Kim sınıflamasına göre %34,2oranında Tip I, %14,3 oranında Tip II, %2,5 oranında Tip III, %27 oranında Tip IV ve%21,9 oranında da Tip V istmus gözlendi. Üst ikinci büyük azı dişlerinde, üst birincibüyük azılardan farklı olarak Tip III istmus gözlenmezken, bu diş grubunda %53,7oranında Tip I, %10,9 oranında Tip II, %14,9 oranında Tip IV ve %20,5 oranında daTip V istmus gözlendi.Anahtar Kelimeler: Kurvatür açısı, kanal ağızları arası mesafe, kanal morfolojisi,istmus, üst birinci büyük azı, üst ikinci büyük azı