Türkiye'de akademik makalelerde öz hazırlama örüntüleri: Disiplinler arası bir analiz

Bu araştırma Türkçe araştırma makalelerindeki öz örüntülerinin disiplinler arası analizini yapmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla TÜBİTAK Ulusal Veri Tabanından sosyal ve beşeri bilimler, mühendislik ve temel bilimler, yaşam bilimleri, tıp ve hukuk veri tabanlarında yayımlanmış 246 dergi örneklem olarak seçilmiştir. Araştırmada tabakalı örneklem ve betimleme yöntemleri kullanılmıştır. Analiz sonunda özlerde amaç ve arka plan ögelerinin sıklıkla; yöntem, bulgular ve sonuç ögelerinin görece daha az yer aldığı bulunmuştur. Arka plan ögesinin hukuk alanında zorunlu; diğer veri tabanlarında geleneksel ya da isteğe bağlı olduğu; yöntem ögesinin ise sadece yaşam bilimleri ile mühendislik ve temel bilimler alanlarında geleneksel olduğu tespit edilmiştir. Bulgular ve sonuç ögeleri yaşam bilimleri alanında geleneksel; diğer alanlarda isteğe bağlıdır. Amaç ögesi ise tüm veri tabanlarında gelenekseldir. Veri tabanları ile arka plan, yöntem, bulgular ve sonuç öz ögelerine yer verilip verilmemesi arasında istatistiksel olarak anlamı bir ilişki varken amaç öz ögesine yer verilip verilmemesi arasında istatistiksel olarak anlamı bir ilişki saptanmamıştır. Özlerde en yaygın öge dizilimleri arka plan=>amaç ve sadece arka plan biçiminde gerçekleşmiştir. Yaşam bilimleri ve bir noktaya kadar mühendislik ve temel bilimler alanlarında bir farkındalık oluşmaya başladığı görülse de diğer alanlarda özlerin istenen yetkinlikten henüz çok uzak oldukları değerlendirilmiştir. Öz yazım stratejilerinin geliştirilmesinin, daha esaslı bilimsel faaliyetlerin gerçekleştirilmesine zemin hazırlayacağı; diğer yandan bilgi yönetimi başta olmak üzere bilimsel faaliyetlerle ilişkili tüm mesleki ve akademik alanları geliştireceği düşünülmektedir.