Türkiye'de beş yaş altı çocuk ölümlerine etki eden faktörlerin belirlenip yapay zekâ yöntemleri ile modellenmesi

Beş yaş altı ölümler bebeklik ve çocukluk dönemi ölümleri olarak ikiye ayrılmaktadır. 11. ay ve öncesinde gerçekleşen ölümler bebeklik dönemi ölümleri 12. ay ile 59. ay arasında meydana gelen ölümler ise çocukluk dönemi ölümleri olarak adlandırılmaktadır. Ülkeler beş yaş altı çocuk ölümlerini azaltmak için birçok farklı çalışmalar yürütmektedirler. Yapılan çalışmalar ile ölümler azalmaktadır ancak hedeflenen sonuçlara henüz ulaşılamamıştır. Bu çalışmada 1988-2018 yılları arasındaki beş yaş altı çocuk ölümlerini etkileyen etkenlerin ölüm sonuçları üzerindeki etkileri incelenmektedir. Çalışmada 10 öznitelik Orange 3 28.0 programı kullanılarak 9 farklı algoritma ile değerlendirilmektedir. Beş yaş altı çocuk ölümleri üzerinde en çok etkiye sahip olan öznitelikler belirlenerek beş yaş altı çocuk ölümlerinin azaltılmasında yol göstermek amaçlanmaktadır. Çalışmada kullanılan algoritmalara ait sınıflandırma başarılarını arttırabilmek için hiperparametre optimizasyonundan yararlanılmıştır. Bu sayede algoritmalara ait en iyi sonucu veren parametreler belirlenebilmiştir. Çalışmaya uygun algoritmalar ve parametreleri kullanılarak elde edilen sonuçlara göre beş yaş altı çocuk ölümleri üzerinde en etkili öznitelik Kişi Başına Düşen Gayri Safi Yurt İçi Hasıla olmuştur. En başarılı sonuca ise Destek Vektör Makineleri algoritması ile ulaşılmaktadır.